21. De Wereld

Het thema van deze tarotkaart heet in de alchemie ‘de bekroning van de natuur’: het goddelijke regeert over de materie; de vervolmaking van de schepping. Vertaald naar de mens, heeft deze ‘de wereld’ en het beest in zichzelf overwonnen.

De goddelijke kracht werkzaam in het spirituele transformatieproces dat nodig is hiervoor wordt in de alchemie gepersonifieerd door, onder andere, Sophia (Wijsheid) en de god Mercurius met zijn slangenstaf de caduceus. Het christendom spreekt over de Heilige Geest en de yogi noemt het de kundalini-shakti.

Uit ‘De Bekroning van de Natuur’ (Coronatio Naturae); een alchemistische serie van 67 illustraties, uit de eerste helft van de 17e eeuw:

De duif van de Heilige Geest daalt neer (de kundalini stijgt op) en begint aan een zuiveringsproces in de mens.

De fase van de vereniging van de polariteiten. De (kundalini-)slang die in zijn eigen staart bijt (oeroboeros) staat voor deze innerlijke eenwording.

Het Magnum Opus is voltooid. De alchemist wordt gekroond door Sophia.

De tarot in de 15e eeuw

Op beide onderstaande 15e eeuwse tarotkaarten – uit het Visconti Di Modrone deck en het Charles VI deck – zien we Sophia die regeert over de wereld. Hoe weten we dat dit Sophia is? Op de Visconti Di Modrone kaart (linksonder) zien we een vrouw die zich bevindt in de lucht; dit geeft haar een ‘hemelse’ status. In haar linkerhand heeft zij een kroon en in haar rechterhand een trompet met vleugels. De vorige tarotkaart Het Oordeel heeft ons geleerd dat een trompet bespeeld door een engel of goddelijke figuur (Mercurius, bijvoorbeeld) een metafoor is voor de stroming van de kundalini-energie door de wervelkolom.

Op de Visconti kaart is de trompet niet alleen in handen van een ‘hemelse figuur’, maar heeft ook vleugels. Deze staan voor de voltooiing van het proces van kundalini-ontwaken, vergelijkbaar met de vleugels bovenaan de staf van Mercurius/Hermes (rechts).

De caduceus, de staf van de god Mercurius/Hermes.

Visconti Di Modrone Tarot (15e eeuw)

Boven het hoofd van Sophia zweeft de duif van de Heilige Geest. De trompet is van zilver en goud: een verwijzing naar de versmelting van de polariteiten. Illustratie uit David Joris’s Wonder Boeck, 1542.

Naast de Visconti kaart zien we een alchemistische afbeelding van Sophia (rechtsboven) met een aantal attributen die verwijzen naar de werking van de kundalini-energie, waaronder een grote S-vormige trompet. De S-vorm zorgt ervoor dat de lucht die er doorheen stroomt de spiraalbeweging van de kundalini heeft. Sophia zweeft boven een aardbol met een grote slang er doorheen. Deze (kundalini-)slang ligt ook langs de wervelkolom van het skelet (de ‘aan zichzelf’ gestorven mens, de dood van het ego) op de voorgrond.

Op de onderste helft van de Visconti kaart staat een ruiter op een paard centraal. Deze man of vrouw draagt een witte tuniek en een rode broek. Wit en rood zijn de kleuren die in de alchemie staan voor de polariteiten/dualiteit. De kleur wit van het paard verwijst naar de uitzuivering van de dierlijke natuur.

Boven het landschap met de ruiter, kastelen, waterpartijen en boten, prijkt een gouden kroon, symbool voor ‘de bekroning van de schepping’.

De kaart van het Charles VI, of Estensi, deck (rechts) bevat een extra element dat ons op het spoor zet van Sophia. De vrouw op de kaart heeft een zwarte aureool, hetgeen betekent dat zij staat voor een van de vier kardinale deugden: Prudentia (Voorzichtigheid, Wijsheid), Justitia (Gerechtigheid), Fortitudo (Kracht), en Temperantia (Gematigdheid).

De enige van de vier deugden die nog ontbreekt in dit tarot deck is Prudentia; dit is Latijn voor wijsheid. Het Griekse woord voor wijsheid is Sophia. In de Bijbel is Wijsheid/Sophia de benaming voor de kundalini-energie. Voor een onderbouwing van deze stelling zie mijn boek over Maria Magdalena.

In de eeuwen dat er nog niet hardop gesproken kon worden over ‘heidense’ spiritualiteit, verwerkten kunstenaars alchemistische en andere verboden esoterische kennis volop in hun schilderijen. Voor wie er oog voor heeft, zijn er in alle musea en kerken kunstwerken te vinden met verwijzingen naar het proces van kundalini-ontwaken. Hieronder twee illustraties van Prudentia waarin kundalini-symboliek is verwerkt. De slang is een vast attribuut van Prudentia.

Charles VI, of Estensi, deck, eind 15e eeuw.

Prudentia, Marcantonio Raimondi,
1510 – 1527, Rijksmuseum.

Prudentia, Jacob Matham, naar Hendrick Goltzius,
1e helft 17e eeuw, Rijksmuseum.

Een ander element op de Charles VI kaart dat verwijst naar een kundalini-ontwaken is de groene cirkel om het landschap van bergen en gebouwen. De extra brede rand is een verwijzing naar de dubbele cirkel, die in de alchemie, zoals we zagen bij kaart nr 19 De Zon en kaart nr 20 Het Oordeel, symbool staat voor de versmelting van de polariteiten.

Rechts: de dubbele cirkel is een alchemistisch symbool dat staat voor de versmelting van de polariteiten. (Afbeelding van de ‘Steen der Filosofen’ uit ‘De Tiende Sleutel’, Basilius Valentinus, 1599)

De bergen op de Charles VI kaart staan voor een verruimd bewustzijn en de rode kasteelachtige gebouwen verwijzen naar het Koninkrijk van God. De kleur rood staat in de alchemie voor het voltooide Magnum Opus (proces van Godsrealisatie). De cirkel met landschap en vrouw bevinden zich in de wolken. Een bevestiging van de bovenstaande interpretatie.

Deze illustratie van het Magnum Opus bevat drie verwijzingen naar de versmelting van de polariteiten: androgynie (zowel man als vrouw), de witte en de rode vleugel, en de dubbele cirkel met één rand van goud en één van zilver. In het midden van de cirkel zien we, net als op tarotkaart De Wereld, een landschap. (Splendor Solis, embleem 9, 1582.)

Links en boven (detail): op deze alchemistische illustratie van Sophia zien we in haar buik het goddelijk kind (‘figura divina‘). Dit is het wedergeboren zelf van de alchemist. (Uit: Gemma Sapientiae et Prudentiae, 18de eeuw)

De eerste gedrukte tarotkaarten

Van de allereerste gedrukte tarot decks zijn alleen enkele ongekleurde, ongesneden drukvellen bewaard gebleven. Een ervan is het Rothshield sheet uit circa 1500 (rechts). Hierop is Sophia vervangen voor de god Mercurius. De scepter en rijksappel in zijn handen moeten ons vertellen dat hij regeert over de wereld, die hier wordt verbeeld door een dubbele cirkel met zegekrans en de vier elementen erin.

Deze vier elementen kunnen ook worden vertaald naar de vier aspecten van de mens. Het element aarde staat dan voor het lichaam met de dierlijke instincten; het element water voor de emoties; het element lucht voor het denken, en het element vuur voor onze spirituele kern, of ziel.

De keuze van Mercurius voor de het Rothshield deck was blijkbaar geen eenmalige bevlieging, want een eeuw later vinden we hetzelfde tafereel op de Tarot van Bologna (helemaal rechts). De scepter is nu vervangen voor het vaste attribuut van Mercurius: de caduceus.

Rothshild sheet, circa 1500.

Tarot van Bologna, 1600.

In de alchemie staan Sophia en Mercurius voor respectievelijk de vrouwelijke en mannelijk pool van het goddelijke. Gezamenlijk zijn zij verantwoordelijk zijn voor het transformerende (kundalini-)vuur in het proces van het Magnum Opus. Op de illustratie linksonder houden Mercurius en Sophia beiden een fakkel onder de kolf van de alchemist (die staat voor de alchemist zelf).

Les Rudiments de la Philosophie Naturelle, Nicolas de Locques, 1665.

Een alchemistische illustratie van Sophia/Wijsheid. Op de door ‘Jungfrau’ Sophia gedragen kroon zien we het scheikundige symbool voor Mercurius, dat op deze afbeelding de door de alchemisten begeerde ‘Steen der Wijzen’ (‘Der Stein der Weisen’) wordt genoemd. (Geheime Figuren der Rosenkreuzer, vóór 1785)

De Tarot van Marseille

De Tarot van Marseille is een verzamelnaam voor tarot decks uit een bepaald gebied in een bepaalde tijdsperiode. De kaarten zijn herkenbaar aan een gezamenlijke stijl, maar iedere ontwerper was vrij om de details van een kaart op zijn eigen manier uit te werken. Juist deze onderlinge verschillen kunnen vaak helpen de symboliek van de kaarten te duiden.

Hiernaast zien we de (waarschijnlijk) oudste Tarot de Marseille kaart van De Wereld. De leeftijd wordt geschat op circa 1600. We zien een naakte vrouw (er is nog één borst zichtbaar) met een mantel om en een amandelvormige zegekrans om haar heen. In de hoeken van de kaart zijn afgebeeld, met de klok mee: een engel, een adelaar, een leeuw en een stier. Deze komen uit het visioen van de profeet Ezechiël uit het Oude Testament, waarin vier levende wezens worden beschreven met vier gezichten: een mens, een adelaar, een leeuw en een os. (Ezechiël 1: 5-15)

In het boek Openbaring ziet de apostel Johannes in zijn visioen dezelfde wezens om de troon van God heen:

“En vóór de troon was een glazen zee, als kristal. En in het midden van de troon en om de troon heen waren vier dieren, vol ogen van voren en van achteren. En het eerste dier leek op een leeuw, het tweede dier leek op een kalf, het derde dier had het gezicht als van een mens, en het vierde dier leek op een vliegende arend. En de vier dieren hadden elk voor zich zes vleugels rondom, en vanbinnen waren die vol ogen.”  (Openb. 4:6-8)

Tarot van Marseille, circa 1600.

Het wezen met de vier gezichten uit het visioen van Ezechiël.

In de christelijke traditie zijn deze dieren symbool gaan staan voor de vier evangelisten, en zo worden ze op tarotkaart De Wereld ook meestal geduid. De betekenis gaat echter veel dieper. Ezechiël geeft een belangrijke aanwijzing: wat hij ziet zijn wezens met vier gezichten. Deze vier gezichten staan voor de vier aspecten van de mens: het denken (arend), het gevoelsleven/de emoties (leeuw), het lichaam met dierlijke instincten (os), en de ziel (gezicht van mens). Het zijn deze ‘lagen’ van de mens die worden getransformeerd tijdens het proces van spiritueel ontwaken. Hoofd (denken), hart (gevoelens) en buik (instincten) moeten worden bevrijd van de dierlijke driften die ieder mens bezit.

Overigens zien beide profeten een gezicht van een mens en niet van een engel. Dat in de iconografie, en ook op deze tarotkaart, meestal een engel wordt afgebeeld, naast een arend, een stier, en een leeuw, komt waarschijnlijk door de vleugels die de wezens in de twee visioenen allemaal hebben.

De amandelvorm van de zegekrans op de Tarot van Marseille kaart is een verwijzing naar de vesica piscis: een universeel symbool voor de versmelting van de tegenstellingen/dualiteit. De amandelvorm is ook in de christelijke kunst uit die tijd toegepast om heimelijk te communiceren dat Jezus een kundalini-ontwaken had doorgemaakt.

Op het fresco hieronder maakt Jezus het teken van het heilige huwelijk (2 vingers tegen elkaar, 2=1). Dit teken is geplaatst precies op de amandelvormige lijnen. Ook de achtpuntige sterren om Jezus heen zijn een symbool voor de kundalini-energie. Klik hier voor meer schilderijen waarin de vesica piscis verhuld is verwerkt.

Vesica Piscis

Christus in Majesteit, fresco uit Santa Maria de Mur, Spanje, midden 12e eeuw.

Tarot van Marseille,
versie Jacques Viéville, 1650.

Jacques Viéville (links) heeft een mannelijke figuur centraal gesteld op zijn kaart. De scepter in zijn hand, die symbool staat voor de wervelkolom met erin stromend de kundalini-energie, is toepasselijk geplaatst ter hoogte van zijn kruis/bekken.

De kleuren rood en blauw van zijn mantel, zijn de klassieke kleuren voor respectievelijk het mannelijke en het vrouwelijke, en verwijzen naar de versmelting van de tegenstellingen. Het aureool staat voor een geopend kruinchakra: het kundalini-proces is voltooid. Zijn naaktheid symboliseert vergoddelijking.

Dat de dieren om hem heen verwijzen naar het overwinnen van zijn dierlijke driften wordt nog duidelijker als we de kaart van het Etteilla III deck, uit 1870, ernaast leggen (linksonder).

De man op de Etteilla-kaart heeft een knuppel in plaats van een scepter in zijn hand. We mogen gerust aannemen dat hij deze heeft gebruikt om de vier dieren op deze kaart, die zich in zijn innerlijk bevinden, te overwinnen. De oeroboeros om hem heen is een symbool van innerlijke eenwording, net als de vesica piscis.

Etteilla III Tarot, 1870.
Etteilla gebruikte andere benamingen en een afwijkende nummering voor zijn deck.

De Allerheiligste Drievuldigheid, Maarten van Heemskerck,
Rijksmuseum, 1550-1599.

Het overwinnen van de dierlijke driften is ook verwerkt in een opmerkelijk en veelzeggend schilderij van Christus (rechtsboven). Hij zit boven op de dieren die in de iconografie voor de evangelisten staan. Een ongebruikelijk tafereel. De stier, die van de drie dieren specifiek symbool staat voor de seksuele driften, is door de kunstenaar geplaatst tussen de benen van Jezus. De rode kleur van de stier versterkt zijn symbolische betekenis. Een engel houdt twee vingers van de linkerhand van Jezus vast: het teken van het heilige huwelijk dat staat voor de versmelting van de tegenstellingen.

Francois Chosson heeft voor zijn kaart De Wereld (rechts) gekozen voor een vrouw, en dit is het beeld gebleven voor de meeste decks in de eeuwen die volgden.

Deze vrouw kan op twee niveaus worden geduid. Je kunt haar zien als de ziel (die meestal wordt gezien als vrouwelijk) van de mens die de wereld en zichzelf heeft overwonnen. Zij is ook Sophia, God de Moeder, de kundalini-shakti; de werkzame kracht die in de mens het transformatieproces tot stand heeft gebracht.

De vrouw heeft in beide handen een stokje. Dit zijn de twee tegenpolen waaruit de hele schepping is opgebouwd (licht/donker, het goede/het kwade, man/vrouw, etc). Deze interpretatie wordt bevestigd door de alchemistische illustratie hieronder waarop Sophia ook is afgebeeld met twee stokken. In het verlengde van de stokken zien we twee bomen met dualistische kenmerken: de zon en de maan, en de kleuren rood en wit, die in de alchemie staan voor de tegenstellingen. De goudkleurige feniksen op beide bomen staan symbool voor spirituele wedergeboorte.

Op vier verschillende manieren laat Francois Chosson weten dat op zijn tarotkaart de tegenpolen versmolten zijn: de vesica piscis-vorm van de zegekrans; het oneindigheidsteken waarmee de twee helften van de krans aan elkaar zijn bevestigd; de kleuren blauw en rood van de sjaal om het lichaam van de vrouw, en haar lichaamshouding: ze staat op één been.

De symboliek van één been (zitten, staan, of hangen) als verwijzing naar innerlijke eenwording zagen we ook bij tarotkaart nr 4  De Keizer, nr 11 Kracht, en nr 12 De Gehangene. Ook in de christelijke schilderkunst is deze symboliek veelvuldig gebruikt om op verhulde wijze te communiceren dat Jezus een kundalini-ontwaken had doorgemaakt. Rechtsonder een voorbeeld.

Tarot van Marseille, versie Francois Chosson, 1736.

Miniatuur uit een anoniem alchemistisch manuscript, 1499.

Giuseppe Cesari, begin 17e eeuw.

De Oswald Wirth Tarot

De kaart van Oswald Wirth (rechts) bevat weinig nieuwe elementen. De vrouw houdt de twee stokjes nu vast in één hand, waardoor het beeld van versmelting wordt versterkt. De stokjes hebben een rode en een blauwe knop, de klassieke kleuren van het mannelijke en het vrouwelijke. Hiermee wordt bevestigd dat de stokjes staan voor de polariteiten.

De mozaïeken van Château des Avenières (hieronder) zijn grotendeels gebaseerd is op het deck van Oswald Wirth. De ontwerper heeft het aureool boven de dieren, dat Oswald Wirth had weggelaten, weer teruggeplaatst. Je kunt dit aureool zien als een verwijzing naar de vier evangelisten. Je zou het ook kunnen interpreteren als sublimatie/vergoddelijking van de dierlijke driften.

Het lange roodbruine haar van de vrouw zien we vaak op afbeeldingen van Sophia en is een verwijzing naar de kundalini-energie.

De zon boven de zegekrans heeft een rode kern en een gele/gouden rand. Dit is een verwijzing naar de dubbele cirkel (eenwording) en het Magnum Opus (de kleur rood). Klik hier voor meer schilderijen waarin het alchemistische symbool van de dubbele cirkel verhuld is verwerkt.

Château des Avenières (1917)

Oswald Wirth Tarot (1889)

Het verwerven van meesterschap over onze dierlijke instincten zien we in vrijwel alle spirituele tradities terug. Een leeuw staat hierbij vaak voor onze emoties en een stier voor onze seksuele driften. Hieronder twee voorbeelden. Links zien we de hindoegodin Durga, zittend op haar rijdier, een leeuw, en met haar voeten op een demon met het uiterlijk van een buffalo. Beide is ze volkomen meester. Rechts zien we de Egyptische god Horus, zittend op een rund en twee leeuwen, en om hem heen een oeroboeros, het symbool voor eenheid.

De hindoegodin Durga

Dama Heroub Papyrus, 11e-10e eeuw voor Chr., Cairo Museum van Egyptische Oudheden.

Rider-Waite-Smith Tarot (1909)

De Rider-Waite-Smith Tarot

Ontwerpster Pamela Colman-Smith getuigt met haar kaart van Bijbelkennis, want in de linker bovenhoek zien we het hoofd van een mens en niet van een engel. Ook heeft zij goed begrepen waar de vrouw in de zegekrans voor staat. De sjaal die om haar lichaam is gewikkeld is extra lang en roept hiermee associaties op met een slang.

De alchemist gebruikte in illustraties op dezelfde manier een lange sjaal om te verwijzen naar de kundalini-energie. Op de afbeelding hieronder zien we Sophia die een alchemist de weg wijst naar het innerlijke vuur. De omhoog wapperende sjaal die zij draagt is een accessoire die geen noodzakelijk onderdeel is van de rest van haar kleding en heeft een louter symbolische functie.

Illustratie uit: Freymaurerische Versammlungsreden der Gold und Rosenkreutzer
des alten Systems, 1779.

Conclusie

De mensheid ziet zichzelf als de kroon op de schepping, maar dat zijn wij Gods ogen nog niet. De spiritueel onbewust levende mens is nog niet af, en wordt gezien als ‘slapend’ of ‘dood’ in de Bijbel, en vele andere heilige geschriften.

In ons bekken bevindt zich een goddelijk potentieel dat ons een volgende stap in de evolutie kan laten maken. Een energiebron die, eenmaal ontwaakt, een proces van zuivering en heling in werking zet, als voorbereiding op een spirituele wedergeboorte en vereniging met onze Schepper.

Wij worden geroepen om onze dierlijke, lagere natuur te overwinnen, om zo onze hogere natuur te verwezenlijken. Op het alchemistische embleem hiernaast wordt dit prachtig verbeeld. De verleidingen van de wereld en onze verlangens (lust) zijn als een brandend vuur dat ons kan verteren en ons als slaven van onze zintuigen en onderbuik kan maken.

Op de afbeelding spoort Sophia de krijger (de alchemist) aan om te vechten tegen dit vuur, dat ons niet blijvend gelukkig kan maken. Zij gebaart met haar handen dat wij het goddelijke vuur bij ons heiligbeen, waar zij voor staat, omhoog moeten brengen naar de kruin.

Atalanta Fugiens, Michael Maier, embleem 20, 1618.

Dit is het thema van de gehele Grote Arcana van de tarot, ook al in de 15e eeuw, en deze laatste kaart De Wereld staat voor de voltooiing van dit proces van spirituele wedergeboorte. Het is een lange, zware weg, maar je wordt bijgestaan door God en zijn engelen. In de Bijbel zegt Jezus, die zelf deze weg ook is gegaan, tegen zijn leerlingen:

“Jullie zullen het zwaar te verduren krijgen in de wereld, maar houd moed:
ik heb de wereld overwonnen.”
(Johannes 16:33)

The Green Witch Tarot (Kiri Leonard, 2014)

De wereldboom, of levensboom, is een archetype dat we in veel spirituele tradities terugvinden en is een metafoor voor een kundalini-ontwaken. Tussen de wortels van de wereldboom Yggdrasil bevindt zich volgens de Noorse mythes de (kundalini-)slang Nidhogg. De Ibis was een heilige vogel in het Oude Egypte en werd geassocieerd met wijsheid.

Tarot of the 78 Doors (Antonella Platano, Pietro Alligo, 2005)

Rood is in de alchemie de kleur van het voltooide Magnum Opus. De kleur rood van de bebloede baby is dus heel toepasselijk.

Tarot of Musterberg (Cesare Asaro, 2015)

De strook papier met tekst verwijst naar Sophia (Wijsheid). De twee waterstromen staan voor de polaire energiebanen. Sophia is de middelste, door de wervelkolom omhoog stromende, energiebaan. De achtpuntige ster is ook een kundalini-symbool, zie tarotkaart nr 17 De Ster.

Tarot of Jane Austen (Diane Wilkes, Lola Airaghi, 2006)

Het heilige huwelijk en het goddelijke kind. Bloemen in de kleuren rood en wit, de kleuren van de tegenpolen in de alchemie.

Dit artikel is geschreven door Anne-Marie Wegh. Copyright aug 2021.

Het meest recente boek van Anne-Marie is: Maria Magdalena, auteur van het vierde evangelie

Illustrations from the tarot decks, reproduced by permission of U.S. Games Systems, Inc., Stamford, CT 06902. c. by U.S. Games Systems, Inc.  All rights reserved.
Foto’s Châteaux de Avenières: http://hermetism.free.fr/Avenieres

LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
Door |2021-09-05T13:58:47+00:00augustus 6th, 2021|Tarot|Reacties uitgeschakeld voor Tarot 21. De Wereld
Go to Top