Tarot 14. Gematigdheid

14. Gematigdheid

Gematigdheid is een van de vier zogenaamde ‘kardinale deugden‘. We hebben gezien dat twee andere kardinale deugden, 8. Gerechtigheid en 11. Kracht, in de tarot staan voor aspecten van een kundalini-ontwaken. Geldt dit ook voor Gematigdheid? Zit er een verborgen, esoterische betekenis achter de twee vazen waarmee de vrouw water bij de wijn doet?

Traditioneel  staat de deugd gematigdheid voor zelfbeheersing en balans, met name ten opzichte van de lichamelijke geneugten, zoals eten, drinken en seks. Allegorisch (als symbolische voorstelling) wordt deze deugd wordt meestal verbeeld door een vrouw die vloeistof van één kruik in een andere giet. Andere attributen komen ook voor, bijvoorbeeld een bit (het ‘beteugelen’ van de dierlijke driften), een klok en meetinstrumenten (het ‘reguleren’ van gedrag).

In het geval van een vloeistof, wordt dit meestal geïnterpreteerd als water bij de wijn doen (om dronkenschap te voorkomen). Maar deze uitleg staat niet vast. Koude bij hete vloeistof voegen, om iets in temperatuur te verlagen, is ook denkbaar.

Gematigdheid in de 15e eeuw

In de tarot verwijst de stromende vloeistof naar de kundalini-energie die stroomt van ons bekken naar het hoofd. Een eerste aanwijzing dat het hier om iets anders gaat dan water bij de wijn doen, is de fysieke onmogelijkheid van het traject dat de vloeistof aflegt. Niet alleen bij de 15e eeuwse tarotkaarten, ook in de eeuwen die hierna volgen, trekt de vloeistof zich niets aan van de wetten van de zwaartekracht.

Een schematische weergave van de drie energiebanen die betrokken zijn bij een kundalini-ontwaken.

Visconti-Sforza tarot (15e eeuw)

Ercole d’Este Tarot (15e eeuw)

Een tweede aanwijzing is dat op veel tarotkaarten de vloeistof stroomt vanaf het hoofd van de vrouw naar haar bekken: de (omgekeerde) weg die de kundalini-energie in de mens aflegt. Maar er zijn nog meer details die verwijzen naar een proces van kundalini-ontwaken. De kleurcombinatie rood met blauw van de kleding die de vrouw draagt, op zowel de Visconti-Sforza kaart als de Ercole d’Este kaart, verwijst naar het heilige huwelijk: het versmelten van het mannelijke (rood) en het vrouwelijke (blauw).

Het spiraalpatroon op de kleding van de vrouw op de Ercole d’Este kaart verwijst naar de spiraalbeweging omhoog van de drie energiebanen die betrokken zijn bij een kundalini-ontwaken. Haar gekruiste benen symboliseren de versmelting van de innerlijke dualiteit naar een (goddelijke) eenheid.

Op de kleding van de Visconti-Sforza vrouw zien we een patroon van achtpuntige sterren. Zoals we zullen zien bij de bespreking van tarotkaart De Ster, is de achtpuntige ster (de ‘Venus-ster’) een oud en veel gebruikt symbool voor de kundalini-energie.

Met de schenkkan op de Visconti-Sforza kaart is iets merkwaardigs aan de hand. De vloeistof loopt niet uit de tuit, maar boven uit de kan. Deze ongerijmdheid moet de aandacht vestigen op de diepere betekenis van de tuit: deze heeft geen praktische, maar een symbolische waarde. De S-vorm verwijst naar de kundalini-slang.

De twee uiteinden van het koord om de jurk van de vrouw hebben dezelfde vorm. Deze staan voor de twee energiebanen die versmelten in het hoofd, tijdens het kundalini-proces. De lus aan het koord verwijst naar de pijnappelklier, midden in het hoofd, die geactiveerd wordt tijdens deze versmelting.

Venus (de planeet) met achtpuntige ster
(De Sphaera Mundi, circa 1450)

Niet alleen in de tarot zijn de allegorieën van de kardinale deugden gebruikt om verboden esoterische kennis te communiceren. Ook daarbuiten zijn legio voorbeelden te vinden van verborgen verwijzingen naar de kundalini-energie. Zie hiernaast.

De blote rug van de vrouw is een verwijzing naar de wervelkolom/kundalini.
(Hendrick Goltzius, circa 1600, Rijksmuseum)

De uitgestoken middelvinger is een verwijzing naar de wervelkolom/ kundalini (het ‘midden’ van het lichaam). De sjaal van hoofd naar bekken heeft dezelfde symbolische betekenis als de kan met vloeistof: de stromende kundalini-energie. (Jacques de Gheyn, 1593, Museum Boijmans Van Beuningen)

De sjaal van hoofd naar bekken is een verwijzing naar de kundalini-energie.
(Fresco Parz castle, 1580)

Ook de alchemie kent de metafoor van vloeistof/damp die zich verplaatst tussen twee kolven/potten, voor het uitbeelden van een kundalini-ontwaken. Hieronder drie voorbeelden.

Boven: het kundalini-vuur zuivert de eerste vijf chakra’s, gesymboliseerd door de vijf bloemen. Uit: Symbola aurea mensae, Michael Maier (1617).

Hieronder hetzelfde in andere beelden.

Rechts: de duif van de Heilige Geest (= de kundalini) reinigt de eerste vijf chakra’s. Uit: Rosarium Philosophorum, 1578.

De kolven rechts zijn een metafoor voor de weg van de kundalini-energie, van bekken naar kruin. De tang die de alchemist vast houdt staat voor de twee energiebanen die versmelten tijdens een kundalini-ontwaken. Uit: Pyrotechnia ofte Vuur-stook-Kunde (1687)

De vijf kolven op elkaar (links) staan voor de eerste vijf chakra’s die worden getrans- formeerd door de kundalini. De gekruiste kolven en gekruiste ‘hoornen des overvloeds’ staan voor de twee energiebanen die versmelten, net zoals de twee tangen (onder). Uit: Chimischer Wegweiser, 1710.

De Alessandro Sforza Tarot

Dat de kaart Gematigdheid al in de 15e eeuw stond voor méér dan alleen een kardinale deugd, kunnen we ook afleiden uit de versie van de Alessandro Sforza Tarot, die sterk afwijkt van zijn tijdgenoten. Het is een kaart die veel vragen oproept bij tarotkenners en historici. Wat is de betekenis van het hert op deze kaart en waarom zit de vrouw, met de twee vazen, er bovenop?

Het antwoord vinden we – wederom –  in de traditie van de alchemie en de Griekse godenmythes. In beiden symboliseert het hert de kundalini-energie. Waarschijnlijk door de rood-bruine kleur van de vacht (de kleur van vuur) en het gewei van het dier, dat uitgroeit naar de ‘hemel’.

Een van de twaalf ‘werken’ die de Griekse halfgod Herakles (Hercules) moet verrichten in opdracht van koning Eurystheus is het vangen van de Hinde van Keryneia, met de gouden hoorns. Bij het overmeesteren van het dier breekt één van de hoorns af. De diepere betekenis van deze mythe is de opdracht van iedere spirituele zoeker om de kundalini te laten ontwaken (de hinde te vangen), en de twee energiebanen die de innerlijke dualiteit vertegenwoordigen (de twee hoorns) te laten versmelten (één hoorn).

De vrouw op de Alessandro Sforza kaart zit met haar wervelkolom tegen de wervelkolom van het hert.  Dit mogen we zien als een bevestiging dat het hert verwijst naar een kundalini-ontwaken. De vrouw heeft één been opgetrokken om aan te geven dat de dualiteit is versmolten tot een (goddelijke) eenheid. De ketting van rood koraal die zij draagt is tevens een metafoor uit de alchemie staat ook voor de kundalini-energie. Op het schilderij van Lucas Cranach de Oudere (hieronder) uit 1525 zien we delfde thematiek.

Alessandro Sforza Tarot (15e eeuw)

Het hert en de eenhoorn op dit alchemistische embleem (Book of Lambspring, 16e eeuw) verwijzen beide naar het kundalini-proces. De hoorn van de eenhoorn staat voor de kundalini-energie, die is opgestegen tot het zesde chakra (het voorhoofd). Het gewei van het hert staat voor de twee energiebanen die ter hoogte van het zesde chakra versmelten.

De alchemist vist koraal (de kundalini) uit het water (zijn onbewuste). Uit: Atalanta Fugiens, 1617.

Tijdens het vangen van de Hinde van Keryneia breekt één van de gouden hoorns af. (Een amfora uit circa 540 voor Chr.)

Deze Romeinse mozaïek (ca. 175 na Chr.) gebruikt een andere vorm van beeldtaal om te communiceren dat Hercules van twee hoorns één heeft gemaakt (het kundalini-proces).

Apollo en Diana, door Lucas Cranach de Oudere, 1525. De rechterhand van de godin Diana ligt tussen de twee hoorns van het hert. Dit heeft dezelfde betekenis als het gebogen been van Diana en het gebogen voorbeen van het hert: de innerlijke dualiteit wordt omgevormd tot een goddelijke eenheid tijdens een kundalini-ontwaken.

De Tarot van Marseille

De belangrijkste toevoeging aan de kaart in de 17e eeuw zijn de vleugels. Dit nieuwe element onderstreept dat de vrouw staat voor de vrouwelijk pool van het goddelijke. Zij heeft vele namen, waaronder Isis, Hera, Diana, Venus, Iris, en Shakti (de kundalini). Andere elementen op de kaart die verwijzen naar haar goddelijke status zijn het symbool voor de zon op haar hoofd (Tarot van Marseille, versie Jean Dodal) en de vijfbladige bloem, de zogenaamde ‘Roos van Venus’ (Tarot van Marseille, versie Pierre Madenié). We zien bij deze twee Marseille-kaarten ook weer de kleurcombinatie van blauw mjet rood in de kleding van de godin: de versmelting van de mannelijke en de vrouwelijk energieën.

Op kaart van Jean Dodal zijn de borsten van de vrouw geaccentueerd. Dit verwijst naar het ‘voedende’ karakter van ‘God de Moeder’. Dit voedende/gevende aspect wordt in de iconografie soms ook tot uitdrukking gebracht door godinnen af te beelden met een grote hoeveelheid borsten. In de traditie van de alchemie kan uit de borsten soms ook nog vloeistof stromen. Zie een voorbeeld rechtsonder. Dit is enerzijds een verwijzing naar de voedende en transformerende kundalini-energie, maar ook naar de hersenvloeistof van de mens, die onder invloed van een kundalini-ontwaken verandert in amrita (drank der onsterfelijkheid), of ambrosia (de ‘nectar van de goden’).

Tarot van Marseille,
versie Pierre Madenié (1709)

Tarot van Marseille,
versie Jean Dodal (1701-1715)

Op dit alchemistische embleem uit Das Blut der Natur (1767) wordt de kundalini-energie gepersonifieerd door zowel de godin met de vloeiende borsten, als door de god Hermes met zijn staf de caduceus. Onder in beeld vindt de (innerlijke) opstanding uit de (spirituele) dood van de alchemist plaats.

De diepere betekenis van de kaart Gematigdheid wordt nog duidelijker als we kijken naar Tarot de Marseille kaarten met afwijkende elementen, zoals die van Jacques Viéville, uit 1650 (rechts). Op de kaart van Viéville heeft de vrouw een grote staf met vleugels eraan in haar hand. Deze staf, die is afgeleid van de caduceus van Hermes, staat voor de wervelkolom, met bovenaan de pijnappelklier, en is een prachtige aanvulling op symboliek van de kan met vloeistof in haar andere hand.

De raadselachtige Latijnse tekst SOL FAMA is ook een verwijzing naar het goddelijke. Sol betekent zon en Fama betekent roem/befaamdheid. De woorden staan in spiegelbeeld geschreven. Ik denk dat dit een aanwijzing is van Viéville dat we niet alleen de woorden, maar ook de stroom vloeistof moeten omdraaien om de betekenis ervan te begrijpen: de kundalini-energie stroomt van onder naar boven!

Tarot van Marseille,
versie Jacques Vieville (1650)

Tarot of the Master, van Giovanni Vacchetta, een reproductie uit 2002 van het origineel uit 1893

Tevens het vermelden waard is de kaart Gematigdheid van de Italiaan Giovanni Vacchetta (Tarot van de Meester, rechtsboven), uit een iets latere periode. De wapperende linten op de rug en aan het hoofd van de vrouw symboliseren ook hier weer de twee versmeltende energiebanen. De twee vazen zijn versierd met een dennenappelpatroon; dit is een verwijzing naar de pijnappelklier, die zo heet omdat hij de vorm heeft van een dennenappel. In de rok van de vrouw is een ‘caduceus‘-patroon verwerkt.

De Oswald Wirth Tarot

Oswald Wirth (1889) heeft geen nieuwe elementen toegevoegd aan zijn Gematigdheid. Op de mozaïek van Château des Avenières, die is afgeleid van de tarot van Wirth, hebben de vazen verschillende kleuren: goud en zilver. Net als de kleuren rood en blauw in de kleding van de vrouw, wordt met deze kleuren, die staan voor de zon en de maan, de versmelting van de polaire energiebanen uitgedrukt.

Oswald Wirth Tarot (1889)

Château des Avenières (1917)

De kundalini, hier gepersonifieerd door een vrouw die een kroon draagt met zeven sterren (chakra’s), staat op twee fonteinen: een met een gouden, en één met een zilveren, vloeistof. Uit: Alchemical Notebook, Johann Grasshoff, 1620.

Rider-Waite-Smith Tarot (1909)

Rechts: afbeelding van Matthias Gerung uit de Ottheinrich-Bibel, Bayerische Staatsbibliothek, 1530. Ook hierin zit kundalini-symboliek verwerkt: de kleurcombinatie rood-blauw van de engel en het teken van het heilige huwelijk (2=1, met de vingers).

De Rider-Waite-Smith Tarot

Pamela Colman-Smith heeft voor nóg een andere manier gekozen om de polariteiten uit te drukken: haar godin staat met één voet op het land en met één voet in het water. Dit beeld komt waarschijnlijk uit een visioen van de apostel Johannes, dat beschreven wordt in het Bijbelboek Openbaring (10:1-2):

‘En ik zag een andere sterke Engel uit de hemel afdalen. Hij was bekleed met een wolk en boven Zijn hoofd was een regenboog. Zijn gezicht was als de zon, en Zijn voeten waren als zuilen van vuur. En Hij had in Zijn hand een boekje, dat geopend was. En Hij zette Zijn rechtervoet op de zee en Zijn linker op de aarde.’

Dit visioen zijn innerlijke beelden van een kundalini-ontwaken. De engel personifieert de goddelijke kundalini-energie.

De kundalini-energie, die op de RWS-kaart van de ene kelk in de andere stroomt, wordt ook verbeeld door het smalle beekje (of is het een weggetje?) dat loopt tussen de waterplas op de voorgrond naar de zon, in de verte. De driehoek geplaatst in een vierkant, op de borst van de engel, staat waarschijnlijk voor vuur (driehoek) in aarde (vierkant), oftewel: het kundalini-vuur in de mens. Op subtiele wijze staat boven dit symbool in Hebreeuwse letters: JHWH (God).

De irissen, langs de waterkant, zijn een esoterisch symbool voor de pijnappelklier en het kundalini-proces. In de christelijke schilderkunst is de iris veelvuldig gebruikt om (verhuld) te verwijzen naar het kundalini-ontwaken dat Jezus heeft doorgemaakt. Zie drie voorbeelden hieronder, en ook mijn boek Maria Magdalena, auteur van het vierde evangelie.

De verschijning van Christus aan het meer van Tiberias, Albert Bouts, begin 16e eeuw.

De verrijzenis van Christus, Pietro Perugino, circa 1495, Kathedraal van Sansepolcro, Italië.

Het Laatste Oordeel (uitsnede), Ambrosius Benson, 1540, Fine Arts Museum of San Francisco

Het Griekse godenpantheon kent ook een godin Iris: de persoonlijke boodschapper van Hera. Iris is qua taken de vrouwelijke tegenhanger van Hermes. Zij wordt, net als Hermes, vaak afgebeeld met een caduceus.

We zien Iris hiernaast een zogenaamd ‘plengoffer’ (libatie) brengen: een ritueel waarbij een vloeistof wordt uitgegoten als offer voor, of door, de goden. In de iconografie van de Oude Grieken werd het plengoffer gebruikt om op een verhulde manier te verwijzen naar de kundalini-energie. Zo ook op deze vaas uit de 5e eeuw voor Chr.

Deze afbeelding bevat een prachtige combinatie van de verschillende kundalini-metaforen die ook gebruikt zijn voor de kaart Gematigdheid. Iris giet vloeistof in een schaal die wordt vast gehouden door de god Apollo (een combinatie van het mannelijke en het vrouwelijke). Precies onder de kan en de schaal staat een hert (de kundalini). Iris houdt een caduceus in haar hand.

De goden Iris en Apollo

Conclusie

Al vanaf de 15e eeuw is in de tarotkaart van de kardinale deugd Gematigdheid symboliek verwerkt om verboden kennis over de kundalini-energie te communiceren. Talloze voorbeelden tonen aan dat voor deze ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’ niet alleen de tarot, en niet alleen de kardinale deugden, zijn gebruikt. Waar je ook om je heen kijkt in musea en kerken, overal zie je creatieve pogingen van kunstenaren om ons te wijzen op een bron van goddelijke energie in ons bekken. Zelfs op illustraties in oude Bijbels!

Deze energiebron gaat stromen, als wij ‘deugdelijk’ leven, waarbij zelfbeheersing (gematigdheid) ten opzichte van de zintuiglijke geneugten een belangrijke factor is. Wie het goddelijke wil ervaren, moet het aardse loslaten.

De godin Venus maakt haar zoon Aeneas onsterfelijk. Dat het hier gaat om een kundalini-ontwaken mogen we afleiden uit hun handen die het teken maken van het heilige huwelijk (2=1)

Op het graf van Paus Clement II (Bamberger Dom, circa 1240) staat, tezamen met de vier kardinale deugden, een vijfde vrouw afgebeeld, gezien vanaf haar rug, die een grote vaas met vloeistof uitgiet (rechts). De betekenis hiervan is onbekend. De afbeelding wordt genoemd ‘Paradiesfluss’ (Paradijsrivier). De lezer van dit artikel zal geen moeite hebben deze raadselachtige vijfde vrouw te duiden…?

Silvia Ritter’s Tarot Deck(Work in progress)

Legacy of the Divine Tarot (Ciro Marchetti, 2008)

The Gill Tarot (Elizabeth Gill, US Games, 1991)

Medieval Scapini Tarot ( Luigi Scapini, 2005)

De kunstenaar legt een verband tussen de kaart Gematigdheid en de neerdaling van de Heilige Geest tijdens de doop van Jezus (een gebeurtenis die een metafoor is voor een kundalini-ontwaken). Zie hiervoor ook mijn boek Johannes de Doper die Jezus de Christus werd.

Dit artikel is geschreven door Anne-Marie Wegh. Copyright mei 2020

Het meest recente boek van Anne-Marie is:
Maria Magdalena, auteur van het vierde evangelie

Illustrations from the tarot decks, reproduced by permission of U.S. Games Systems, Inc., Stamford, CT 06902. c. by U.S. Games Systems, Inc.  All rights reserved.
Foto’s Châteaux de Avenières: http://hermetism.free.fr/Avenieres

LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL

By |2020-06-06T09:57:49+00:00mei 21st, 2020|Tarot|Reacties uitgeschakeld voor Tarot 14. Gematigdheid

Tarot 13. De Dood

13. De Dood

De Dood is een positieve kaart in de tarot. Hij staat voor transformatie; voor het achter laten van het oude en een nieuw begin maken. Op het sprituele niveau gaat De Dood over sterven en wedergeboren worden, nog tijdens je leven. Een proces dat, volgens deze kaart met nummer 13, alles te maken heeft met je wervelkolom!

Vier 15e eeuwse kaarten

Er zijn vier kaarten van de Dood uit de 15e eeuw bewaard gebleven, die veel duidelijke symboliek bevatten over zijn betekenis in de tarot. De Visconti-Sforza kaart is vrij sober; alleen een geraamte – symbool voor de Dood – met een pijl en boog in zijn handen.

Met de boog is iets bijzonders aan de hand. Hij is enorm groot, net zo groot als de Dood zelf, en zijn vorm is twee keer een wervelkolom vanaf de zijkant gezien. Uit de dwarsstreepjes op de boog, waardoor hij lijkt opgebouwd uit ‘wervels’, mogen we afleiden dat de dubbele S-vorm, van de wervelkolom, geen toeval is. De kaart verwijst naar de ‘mystieke dood’ (sterven van het ego), die het gevolg is van een kundalini-ontwaken.

De Visconti-Sforza Dood (15e eeuw)

Sola Busca Tarot (circa 1491)

De diepere betekenis van de pijl, die op de Visconti-kaart nauwelijks meer te zien is, wordt duidelijk als we de kaart van de Sola Busca Tarot ernaast leggen. De pijl is een symbool voor de kundalini-energie, en dan met name haar zuiverende aspect. Op de Sola Busca kaart heeft de pijl – die net zo lang is als de man die hem vast heeft – het linkeroog doorboord van het afgehakte hoofd, dat op de grond ligt. Een luguber beeld, maar met een prachtige boodschap!

Een onthoofding is een universele metafoor voor het afleggen van het ego. Het doorboorde oog verwijst naar de opening van het ‘derde oog’ als gevolg van het kundalini-proces. De man op deze kaart heeft een lauwerkrans op zijn hoofd; deze staat voor een spirituele zege. Op de grond ligt zijn wapenuitrusting; een verwijzing naar de strijd die hij hiervoor heeft moeten leveren. De achtpuntige ster rechtsboven op de kaart staat – zoals we ook nog zullen zien bij de bespreking van tarotkaart De Ster – voor het vrouwelijke aspect van God, oftewel de kundalini-energie.

Om het hoofd van de Visconti-Dood zit een doek geknoopt. De twee uiteinden wapperen in de lucht en één ervan raakt de boog. Ook dit is geen toeval. De twee linten staat voor de twee polaire energiebanen die langs de wervelkolom stromen, en die versmelten ter hoogte van het zesde chakra (in het hoofd), tijdens een kundalini-ontwaken. Ook op twee andere 15e eeuwse kaarten van de Dood (hieronder) zien we deze wapperende linten, inclusief een knoop, terug. De symboliek ervan voert terug naar de zogenaamde ‘Knoop van Isis’, uit het Oude Egypte, die staat voor de twee polaire energiebanen en de pijnappelklier, die geactiveerd wordt tijdens de versmelting.

De Egyptische godin Isis.

De doodskist van Ta-mit
(Toledo Museum of Art)

De Heilige Familie, Giovanni Agostino da Lodi (ca. 1500).

De Doop van Jezus, Martin Schongauer (ca. 1480). Johannes de Doper maakt het teken van het heilige huwelijk (2=1) dat plaatsvindt in Jezus.

De Kruisiging, Nederlandse School (16e eeuw).

Pièta, Ercole de’ Roberti da Bologna (ca. 1482).

In de renaissance werd de Knoop van Isis regelmatig door kunstenaars (verhuld) verwerkt in schilderijen over het levensverhaal van Jezus, om hiermee duidelijk te maken dat in de Bijbel zijn geboorte, doop, kruisiging en verrijzenis, op het symbolische niveau, staan voor aspecten van het proces van kundalini-ontwaken. Hierboven vier voorbeelden.

Op de kaarten van de Visconti Di Modrone Tarot en de Estensi Tarot (hieronder) wordt de  versmelting van de polaire energiebanen ook nog op een andere manier duidelijk gemaakt. Op beide kaarten worden een aantal personen vertrapt onder de hoeven van het paard waar de Dood op zit. In de kleding van deze personen is op subtiele wijze het samengaan van de kleuren rood en blauw verwerkt. Deze kleuren staan voor, respectievelijk, het mannelijke en het vrouwelijke (lees: de tegenstellingen) in de mens. Op beide kaarten (wit omcirkeld) maakt een hand met twee vingers het teken van het heilige huwelijk (2=1): de versmelting van de polaire energieën.

Visconti Di Modrone Tarot (15e eeuw)

Estensi Tarot (eind 15e eeuw)

Symbool van de Rozenkruizers.
Sterven aan jezelf, en wedergeboren worden, is een proces dat plaatsvindt in het hoofd, onder invloed van een kundalini-ontwaken. De twee slangen staan voor de twee polaire energiebanen die hierbij versmelten. De vleugels symboliseren een bewustzijns-verruiming/Godservaring.

De personen die getroffen worden door de Dood op beide bovenstaande kaarten, lijken dit niet te ervaren als een onprettige gebeurtenis. Op bijna alle gezichten zien we een vredige glimlach. Dit bevestigt ons dat deze kaart staat niet staat voor de fysieke dood, maar voor een mystieke ervaring. De mens wordt bevrijd van zijn ego en ervaart de eenheid van het goddelijke.

Rechts, uit: Atalanta Fugiens, embleem 50, Michael Maier (1617). De gelukzalige gezichtsuitdrukking van de man in het graf toont dat hij een Godservaring heeft, opgewekt door de kundalini-energie (slang), die is opgestegen tot in zijn hoofd.

In de geopende buik van de Visconti Di Modrone-Dood (boven) zijn de ingewanden zichtbaar. Ze maken een spiraalbeweging die verwijst naar de opstijgende kundalini.

De zeis is het instrument van de Dood waarmee hij alles weg hakt wat tussen de mens en God in staat. Deze zuiverende werking komt in de eeuwen hierna, bij de Tarot van Marseille, nog meer centraal te staan.

Rechts, een alchemistische illustratie uit: Book of Alchemical Formulas, Claudio de Domenico Celentano di Valle (1606).
De twee personen op de wolf staan voor de drie energiebanen die bij een kundalini-ontwaken zijn betrokken. De achterste persoon, met de twee adelaarshoofden, staat voor de versmolten polaire energiebanen (zon en maan). De voorste persoon, met de zeis, staat voor de zuiverende kundalini-energie. De ladder symboliseert de opstijging van de kundalini door de wervelkolom. De wolf staat voor de dierlijke energieën die gebruikt worden voor het proces van Godsrealisatie.

De Tarot van Marseille

De Dood van de Tarot van Marseille gaat te werk als een tuinman. Met een grote zeis maait hij het veld waarin hij staat. Om hem heen liggen lichaamsdelen: handen, voeten, botten en hoofden. Dat de zeis staat voor de werking van de kundalini-energie kunnen we afleiden uit de inkleuring van de kaart. De zeis heeft dezelfde kleur als de wervelkolom van de Dood.

Tarot van Marseille,
versie Pierre Madeniè (1709)

Tarot van Marseille,
versie Nicolas Conver (1760)

Liguria-Piedmont Tarot (1860)

Op de kaarten van Pierre Madeniè en Nicolas Conver heeft de zeis ook nog eens de kleuren rood en blauw van de polaire energieën. Ter bevestiging van deze interpretatie, laat één van de afgehakte handen op de kaart Pierre van Madeniè (wit omcirkeld) het teken van het heilige huwelijk (2=1) zien.

De Dood hakt, buiten de tarot, maar zelden ledematen af. Dit is een beeld dat komt uit de alchemie en verwijst naar de spirituele fase van desintegratie: de oude mens wordt in stukken gehakt, waarna de geboorte van de nieuwe mens plaatsvindt. De afgehakte ledematen symboliseren het verwijderen van oude ballast en overbodige egostukken. Alles wat tussen de mens en God in staat wordt verwijderd. Hieronder drie alchemistische illustraties.

Uit: Splendor Solis (1535). De alchemist toont wat er in hem heeft plaatsgevonden. Zijn rood met witte kleding staat voor de versmelting van het mannelijke en vrouwelijke (de dualiteit). Een afgehakte arm laat het teken van het heilige huwelijk zien (wit omcirkeld). Hij heeft een zuiveringsproces doorgemaakt (de brokstukken van het lichaam en de kleur wit). Hij heeft zijn ego afgelegd (onthoofd).

Uit: Philosophia Hermetica, Federico Gualdi (ca. 1790). Deze illustratie laat zien dat de kundalini-energie de werkende kracht is achter het transformatieproces: de caduceus is het klassieke symbool voor een kundalini-ontwaken. Dat het een spiritueel groeiproces betreft kunnen we afleiden uit de kroon op het afgehakte hoofd en de rode mantel van het Magnum Opus die klaar ligt, voor als de alchemist weer één geheel vormt. Maar eerst moeten de brokstukken nog gezuiverd worden (de pot met de caduceus erboven).

Uit: Atalanta Fugiens, embleem 44, Michael Maier (1617). Op de achtergrond is te zien hoe de alchemist in stukken wordt gehakt. Hij zal daarna weer in elkaar gezet worden door de vrouw die erbij staat (Sophia/Isis/de kundalini). Op de voorgrond zien we de wederopstanding die volgt.

Het volgende citaat uit het Bijbelboek Openbaring heeft waarschijnlijk gediend als inspiratie voor de Dood van de Tarot van Marseille: God die zijn sikkel (de kundalini-energie) stuurt om de mens te oogsten als deze er klaar voor is.

En ik zag, en zie, een witte wolk, en op de wolk zat Iemand als een Mensenzoon, met op Zijn hoofd een gouden kroon en in Zijn hand een scherpe sikkel.En een andere engel kwam uit de tempel en riep met luide stem tegen Hem Die op de wolk zat: Zend Uw sikkel en maai, want het uur om te maaien is voor U gekomen, omdat de oogst van de aarde geheel rijp is geworden. En Hij Die op de wolk zat, zond Zijn sikkel op de aarde, en de aarde werd gemaaid.
(Openbaring 14:14-16)

Wat opvalt, op alle drie de bovenstaande kaarten, is dat de twee hoofden op de voorgrond niet afgehakt en dood lijken, maar ze staan rechtop en kijken blij. Ze lijken eerder op nieuw gewas dat uit de grond omhoog komt. Betekenisvol in dit verband, is dat de inkleuring suggereert dat de hoofden zich buiten het maaigebied van de zeis bevinden. De kroon die ze dragen is een verwijzing naar spirituele voltooiing.

Een Bijbelcitaat dat aansluit bij dit beeld van sterven en wedergeboorte, is de bekende gelijkenis van de graankorrel, uit het evangelie van Johannes:

Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Als de tarwekorrel niet in de aarde valt en sterft, blijft hij alleen, maar als hij sterft, draagt hij veel vrucht. Wie zijn leven liefheeft, zal het verliezen, en wie zijn leven haat in deze wereld, zal het behouden tot het eeuwige leven.
(Joh. 12:24-25)

In het hindoeïsme bedienen de goden zich van een heel scala aan wapens om de werking van de kundalini in beelden uit te drukken.

Links: de god Vishnoe met een zogenaamde Sudarshana Chakra. Dit draaiende, vlijmscherpe wiel verwijst naar de spiraalbeweging van de opstijgende kundalini. De zeven koppen van de (kundalini-)slang staan voor de zeven chakra’s die gezuiverd worden.

Rechts: de godin Kali; een personificatie van de zuiverende kundalini-energie. De staande cobra om de hals van Shiva (wit omcirkeld) versterkt de symboliek. Met haar uitgestoken tong speurt Kali naar onzuiverheden in de mens; een verwijzing naar de (kundalini-)cobra die met haar tong een prooi ‘ruikt’.

Links: Krishna – een incarnatie van de god Vishnoe – onthoofdt een tegenstander met zijn Sudarshana Chakra. Deze tegen-stander is Narakasura, de heerser over alle koninkrijken op aarde. De trident in de rechterhand van Narakasura staat voor de drie energiebanen die betrokken zijn bij een kundalini-ontwaken.

De Oswald Wirth Tarot

Oswald Wirth (1889) heeft geen nieuwe elementen ingebracht op de kaart. De esoterische symboliek is zelfs voor een deel verdwenen, vergeleken met de Tarot van Marseille. De mozaïek van Châteaux des Avenières, die gebaseerd is op Wirth’s tarot, bevat wel nieuwe elementen. De Dood staat in een grote poel van vuur, in plaats van in het groen. Menigeen zal hierbij denken aan hellevuur, maar dit is goddelijk vuur: het reinigende vuur van de kundalini.

Oswald Wirth Tarot (1889)

Chateaux des Avenières (1917)

Uit: Mystère des Cathédrales, Fulcanelli (1926). Op deze alchemistische illustratie zien we op de voorgrond een glazen kolf, met vloeistof erin, waarvan de bovenkant tegen de schedel ernaast is geplaatst. De betekenis hiervan is: het door de alchemisten begeerde Levenselixer is een metafoor voor de veranderingen in het hersenvocht, onder invloed van een kundalini-ontwaken. Op de achtergrond staat een grote sfinx: een symbool voor de wedergeboren mens.

Op de achtergrond zien we een sfinx: een mensenhoofd op een leeuwenlichaam. Een sfinx staat voor de mens die het dierlijke heeft overwonnen en leeft vanuit het goddelijke. Op de voorgrond, in het groen, zien we het hoofd van een man met een uraeus-cobra op zijn hoofddeksel. Dit is een ondubbelzinnige verwijzing naar een kundalini-ontwaken. Achter de Dood loopt een kronkelweg, omhoog de bergen in. Dit is een metafoor voor een bewustzijnsverruiming.

Rider-Waite-Smith Tarot (1909)

De Rider-Waite-Smith Tarot

In de handen van Pamela Colman-Smith heeft de kaart een ware metamorfose ondergaan. Haar Dood zwaait niet met een grote zeis, maar draagt een banier met een witte roos erop. De diepere betekenis hiervan is echter hetzelfde als de zeis: de inwerking van het goddelijke in de mens. In de esoterische tradities staat de roos voor de mystieke ervaring, en zij is van oudsher verbonden met godinnen uit allerlei tradities, waaronder Isis, Ishtar en Venus. In algemene zin staat de roos voor het vrouwelijke aspect van God, oftewel de kundalini-energie.

De specifieke vorm van de RWS-roos komt uit de alchemie en de traditie van de Rozenkruizers. Een wilde roos heeft altijd vijf blaadjes. Als de dualiteit versmelt tijdens het Magnum Opus, ontstaat er een roos met tien blaadjes: de RWS-roos.

Wat opvalt, is dat de vlag op de RWS-kaart niet wappert, maar perfect vierkant is. Zowel een vierkant (de vier elementen) als de kleur zwart staat in de alchemie voor het aardse. Gecombineerd met de witte roos staat de RWS-vlag voor de transformatie/zuivering van de materie (het zwarte vierkant), door inwerking van het goddelijke (de witte roos). Het hart van de roos zit vol met zaadjes: het nieuwe leven dat deze Dood brengt.

Cruce Rosea, symbool van de Rozenkruisers.

Detail van de Ripley Scroll (ca. 1490).

Rugosa Alba, historische roos.

De drie figuren, rechts op de kaart, die met hun ogen dicht de Dood afwachten, hebben allen bloemen in hun haar (het meisje en het kind) of op hun kleding (de bisschop). Hun gesloten ogen verwijzen naar een innerlijke ervaring. Op de handen en mouwen van de bisschop staan dezelfde kruisjes als op de teugels van het paard. Een gelijkarmig kruis verwijst naar de versmelting van de polariteiten. Ook op de borst van de Dood staat een (half) kruis. Op de achterkant van de mantel van de bisschop staat het alchemistische symbool voor de zon/het goddelijke: een cirkel met een kruis erin.

Deze drie figuren hebben zich door noeste innerlijke arbeid waardig gemaakt voor de genade van de mystieke dood. De bisschop verwijst naar de kaart van de Hierofant: in hem is de dualiteit versmolten tot de eenheid van het goddelijke. Hij is meester over de materie. De vrouw met de bloemenkrans op het hoofd vinden we terug op de kaart Kracht: zij heeft haar dierlijke driften overwonnen en gesublimeerd. Het kind is een symbool van heelheid. Hij staat centraal op de kaart De Zon. Ook het witte paard van de Dood – symbool voor de uitzuivering van de dierlijke energieën – is een element van De Zon. De bisschop, de vrouw en het kind, stralen allen overgave uit. Ze zijn bereid om hun ego los te laten; een innerlijke houding die moed vraagt en niet vanzelfsprekend is.

Ook de twee pilaren op de achtergrond zien we terug op een andere kaart uit de grote arcana: de Maan. Deze pilaren, met erachter de stralende zon van het goddelijke, staan voor de dualiteit, die overwonnen moet worden.

Het alchemistische symbool voor de zon/het goddelijke.

Petrus Bonus Series, embleem 2 (14e eeuw): ‘De zoon doodt de vader terwijl hij zit op de troon.’

Op de helm van de Dood hangt een rode veer. Dit element vinden we ook terug op de tarotkaarten De Dwaas en De Zon. De rode veer staat voor de kundalini-energie, die omhoog gebracht is, vanaf het eerste chakra (kleur rood) naar de kruin. Ook de witte roos zien we terug bij De Dwaas.

Onder het paard ligt een dode koning. Dit is waarschijnlijk een verwijzing naar een bekend esoterisch thema: ‘de dood van de oude koning’. Het archetype van de oude koning staat voor het ego, dat de scepter zwaait in de spiritueel onbewuste mens. Deze moet eerst sterven, om plaats te maken voor een nieuwe koning, die verbonden is met het goddelijke. De blauwe mantel en rode schoenen van de koning op de RWS-kaart staan voor respectievelijk het vrouwelijke en mannelijke in hem, die één zijn geworden (de energetische aanzet tot zijn dood). Zijn grijze haren wijzen op ouderdom (oude koning).

Uit: Alchymiæ Complementum et Perfectio, Samuel Norton (1630). Een illustratie van het Magnum Opus. De boomstam staat voor de wervelkolom. Centraal staat Hermes met zijn staf de caduceus (het symbool voor een kundalini-ontwaken). De rode en witte roos staan voor de twee polaire energiebanen.

Uit: Aurora Consurgens (15e eeuw). Deze illustratie geeft in beeldtaal drie aspecten van het alchemistische proces weer: zuivering, vereniging van de polariteiten, en het afleggen van het ego. De blauwe vrouw met slangenstaart is Sophia/de kundalini. Zij heeft de polariteiten (rode man en witte vrouw) verenigd (de zespuntige ster om haar hoofd), waarna een onthoofding (aflegging van het ego) heeft plaats-gevonden. Ook het vuur onder de glazen kolf staat voor Sophia/de kundalini. In de kolf zien we vier rozen, met vijf bloemblaadjes. De drie zwarte rozen staan voor het hart, hoofd en lichaam van de alchemist, die worden uitgezuiverd. De gouden roos staat voor zijn ziel.

Een 15e eeuwse alchemistische illustratie uit de Bibliotheek van het Vaticaan. De alchemist heeft het Magnum Opus voltooid. Zijn lichaam is bedekt met vijf-bladige rode rozen. De staf in zijn hand staat voor zijn wervel-kolom, met boven-aan de pijnappelklier. Hij heeft borsten: hij is nu androgyn.

Conclusie

Onze wervelkolom herbergt een groot Mysterie, waarover in het 15e eeuwse katholieke Italië niet zomaar openlijk gesproken kon worden. De geheime kennis over het goddelijke in de mens vond ondergronds een weg naar, ironisch genoeg, een kaartspel voor de adel, dat een paar eeuwen later de Tarot zou gaan heten.

De kaart De Dood staat voor innerlijk sterven, en verrijzen als nieuwe mens. Over deze ‘opgestane’ mens heeft ‘de tweede dood’ (de fysieke dood) geen macht, lezen we in het Bijbelboek Openbaring:

Zalig en heilig is hij die deelheeft aan de eerste opstanding. Over hen heeft de tweede dood geen macht, maar zij zullen priesters van God en van Christus zijn, en zij zullen met Hem als koningen regeren, duizend jaar lang.
(Openbaring 20:6)

Uit: Emblemata moralia & bellica, Jacob de Heyden (1615). De ladder staat voor de wervelkolom en de treden voor de zeven chakra’s. Opklimmen tot God betekent gesnoeid en onthoofd (de scène op de achtergrond) worden.

Golden Dawn Magical Tarot (Sandra Tabatha Cicero and Chic Cicero, 2001)

Heldere symboliek: de wervelkolom van de dood loopt over in een slang.

Sun and Moon Tarot (Vanessa Decort, 2010)

De feniks staat in de alchemie voor de nieuwe, wedergeboren mens, die verrijst uit de as van zijn, door het kundalini-vuur verbrandde, oude zelf.

Dreams of Gaia Tarot (Ravynne Phelan, 2017)

The Raziel Tarot (Robert M. Place, 2016)

Mozes sterft op de drempel van het Beloofde Land. Dit is een Bijbelse metafoor voor het ego (Mozes) dat moet sterven om het Koninkrijk van God binnen te kunnen gaan. Ik schrijf hierover in mijn boek Kundalini-ontwaken.

Dit artikel is geschreven door Anne-Marie Wegh. Copyright april 2020.

Het meest recente boek van Anne-Marie is:
Maria Magdalena, auteur van het vierde evangelie

Illustrations from the tarot decks, reproduced by permission of U.S. Games Systems, Inc., Stamford, CT 06902. c. by U.S. Games Systems, Inc.  All rights reserved.
Foto’s Châteaux de Avenières: http://hermetism.free.fr/Avenieres

LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL

By |2020-05-24T12:37:04+00:00april 8th, 2020|Tarot|Reacties uitgeschakeld voor Tarot 13. De Dood

Tarot 12. De Gehangene

12. De Gehangene

De Gehangene is een mysterieuze kaart, die door de eeuwen heen nauwelijks is veranderd. We zien een man opgehangen aan één been, die vrede lijkt te hebben met zijn lot. Hij kijkt gelaten, en op sommige kaarten bijna opgewekt. Dit verwarrende beeld roept vragen op. Hoe is hij terecht gekomen in deze penibele situatie; heeft hij iets misdaan? En hoe komt het dat zijn gezichtsuitdrukking in deze benarde, uitzichtloze omstandigheden toch zo sereen is?

De Visconti-Sforza Gehangene

Deze oudste bewaard gebleven kaart van de Gehangene, uit de 15e eeuw, geeft meteen al een belangrijke aanwijzing hoe we de symboliek ervan moeten interpreteren. Dit is opmerkelijk, want op de meeste Visconti-kaarten is de esoterische betekenis verborgen in subtiele details, die zich pas laten begrijpen als tarotkaarten uit latere eeuwen ernaast worden gelegd.

Je moet deze kaart wel eerst even groot op je scherm bekijken, want dit keer is de diepere betekenis niet verborgen door de hand van de kunstenaar, maar door de invloed van de tand des tijds. Van dichtbij is te zien dat er vuurvlammen komen uit het bovenlichaam van de Gehangene. Dit is het kundalini-vuur dat is ontwaakt, en dat nu zijn lichaam, hoofd (denken) en hart (gevoelsleven) uitzuivert (de kleur wit van zijn blouse). De lange rij knopen op de blouse verwijst naar zijn wervelkolom die ‘in brand’ staat.

Met deze interpretatie vallen ook de puzzelstukjes van de overige symboliek op zijn plaats. Staan op één been betekent geworteld zijn in de eenheid het goddelijke (zie voorbeelden hieronder). Doordat de man ondersteboven hangt, is één been ook nog eens naar de hemel gericht, hetgeen de symboliek versterkt.

Staan op één been verwijst naar Godsrealisatie.

Links: De Keizer uit de Tarot van Marseille (Jacques Vieville, 1650)

Rechts: De Wereld uit de Tarot van Marseille (anoniem, 17e eeuw)

Het hoofd van de Visconti-Gehangene raakt de blauwkleurige bergen op de achtergrond. Een berg is een universeel symbool voor een bewustzijnsverruiming (op een berg ben je dichter bij God), en blauw verwijst naar het hemelse/goddelijke. Het houten frame waaraan de man hangt roept associaties op met een deur; een symbool voor een overgang/transformatie naar iets nieuws.

De Gehangene bevindt zich in een proces van Godsrealisatie. Ook zijn blonde haren passen bij deze uitleg. Dit transformatieproces vraagt om verstilling. De levensenergie vloeit niet langer af naar de buitenwereld, maar wordt naar binnen gericht. De gelaten gezichtsuitdrukking van de man wijst op een staat van onthechting en overgave.

De Visconti-Sforza Gehangene (15e eeuw)

Een Tummo-yogi (Tibetaans boeddhisme)

Estensi Tarot (eind 15e eeuw)

De Estensi (Karel VI) Tarot

Een tweede handgeschilderde kaart uit de 15e eeuw, die behouden is gebleven, komt uit de Estensi Tarot, ook wel genoemd de Karel VI Tarot (naar keizer Karel VI). Deze Gehangene heeft twee gevulde zakken in zijn handen. De inhoud ervan is niet geheel duidelijk; is het goud zoals de meeste tarotonderzoekers veronderstellen? Waar deze zakken voor staan blijkt uit twee andere kaarten uit ongeveer dezelfde tijd, die wij alleen kennen van ongesneden drukvellen: de zogenaamde Rothshield Sheet en de Rosenwald Sheet (hieronder). Van deze allereerste gedrukte tarotkaarten zijn helaas geen gekleurde originelen bewaard gebleven.

Bij een kundalini-ontwaken zijn drie energiebanen betrokken, die langs en door de wervelkolom stromen (zie de illustratie van de Tibetaanse yogi hierboven). De buitenste twee energiebanen vormen de energetische blauwdruk van de dualiteit in onze innerlijke wereld. Deze energiebanen worden tijdens het proces van spiritueel ontwaken in balans gebracht, waarna ze versmelten ter hoogte van het zesde chakra (de pijnappelklier).

Op de Rosenwald tarotkaart houdt de Gevangene de twee zakken precies voor de twee verticale houten stijlen, links en rechts van de man. Hiermee wordt tot uitdrukking gebracht dat de twee energiebanen die langs zijn wervelkolom stromen in balans zijn gebracht.

Op de Rothshield tarotkaart worden deze energiebanen ook nog eens gesymboliseerd door de twee wapperende linten van het koord waarmee zijn been is vastgebonden. Soortgelijke symboliek vinden we tevens terug op illustraties uit de alchemie (zie hieronder).

Rosenwald Sheet
(ongesneden, ongekleurd
drukvel, rond 1500)

Rothschild Sheet
(ongesneden, ongekleurd drukvel, rond 1500)

Een illustratie uit het alchemistische manuscript Splendor Solis (16e eeuw). De kolf staat voor de alchemist zelf. Zijn zeven chakra’s worden uitgezuiverd door de zevenkoppige kundalini-slang. De twee wapperende linten staan, net als de twee gekruiste stukken hout onder de kolf, voor de twee energiebanen die versmelten ter hoogte van de pijnappelklier (de knoop).

Het haar van de man op de Estensi-kaart is rood-bruin van kleur en heeft de vorm van een vlam. Dit is een verwijzing naar het kundalini-vuur dat in hem brandt. Ook de rode-gele onderkant van zijn tuniek lijkt op vuur.

De lichaamshouding van de Estensi Gehangene vinden we terug op een alchemistische afbeelding (rechts) uit ongeveer dezelfde tijd. Op deze illustratie wordt de fase van ‘destillatie/evaporatie’ uitgedrukt in beeldtaal. Op de bodem van de kolf zien we de alchemist in gebed (gericht op God). Zijn inspanningen werpen vruchten af: de opstijgende figuur symboliseert zijn spirituele ascentie.

De houding van zijn armen staat voor de bereikte balans tussen de innerlijke polariteiten (dualiteit). Eén been omhoog staat voor de versmelting van deze polariteiten. Deze interpretatie wordt bevestigd door de pauw ernaast, die op één poot staat. In de alchemie staat een pauw voor het bereiken van een bepaalde fase in het Magnum Opus (proces van Godsrealisatie).

Alchemistische illustratie
(Wellcome Institute Library, London (ms. 29, Fol. 40))

Andreas Libavius (16e eeuw).
De alchemist die het Magnum Opus heeft voltooid. De balans-symboliek van de armpositie wordt versterkt door het teken van het heilige huwelijk (2=1) dat beide handen maken (wit omcirkeld). De symbolen van de zes planeten, op de cirkel, staan voor de zes chakra’s die gezuiverd en geactiveerd zijn door het kundalini-vuur. De haren van de man verwijzen naar dit vuur. Een cirkel met in het midden een punt staat in de alchemie voor de zon/goud/Godsrealisatie.

De Tarot van Marseille

Ook de Tarot van Marseille geeft ons diverse aanwijzingen dat de Gehangene niet zomaar een afbeelding is van een martelaar of verrader die een straf moet ondergaan, maar dat de kaart staat voor een fase in het spirituele proces van ontwaken.

Op de kaarten van Jacques Viéville (circa 1650), Jean Dodal (circa 1700) en Francois Chosson (1736) is de nummering in spiegelbeeld gedrukt. Dit zou een vergissing kunnen zijn, maar het zou ook een aanwijzing kunnen zijn dat we de kaarten moeten omdraaien om de symboliek ervan te begrijpen. Omgekeerd wordt de man op de kaart iemand die aan het opstijgen is (spirituele ascentie). Op de kaart van Nicolas Bodet uit België (1739) staat zowel het cijfer als de naam verkeerd om. Dit maakt opzet nog aannemelijker.

Tarot van Marseille,
versie Jacques Vieville (1650)

Tarot van Marseille,
versie Jean Dodal (1701-1715)

Tarot van Marseille,
versie Francois Chosson (1736)

Nicolas Bodet Tarot
(België, 1739)

Bij de drie Franse kaarten zijn van elke verticale boomstam precies zes takken afgezaagd. De stompen, die een andere kleur hebben dan de stammen, om ze meer op te laten vallen, staan voor de zes chakra’s van de Gehangene, die zijn uitgezuiverd (‘gesnoeid’) door de kundalini-energie.

Bij drie van de bovenstaande vier kaarten zitten de armen van de man op zijn rug, en komen zijn vingertoppen boven zijn schouders uit. Een merkwaardige, onnatuurlijke houding die tarotonderzoekers intrigeert: hoe moet dit worden geïnterpreteerd? Ik denk dat deze vingers een foutje zijn in het ontwerp: ze zitten precies op de plaats waar we op de Visconti-kaart vuurvlammen zien. De vingers moeten eigenlijk vlammen zijn.

Dodal en Chosson hebben de broek van de Gehangene op de plaats van het kruis wit gelaten. Dit is een verwijzing naar de zuivering en sublimatie (transformatie) van de seksuele energieën. Op alle kaarten vormen de benen van de man een kruis: een symbool voor de versmelting van de tegenstellingen.

De Gehangene op de kaart van Dodal kijkt scheel. Dit kan een slordigheidje zijn, maar het zou ook een verwijzing kunnen zijn naar de opening van het ‘derde oog’ (het zesde chakra) bij een kundalini-ontwaken. Soortgelijke symboliek vinden we in de Noorse mythes.

Om Wijsheid (Sophia) te verkrijgen offert de Noorse oppergod Odin zichzelf door zich aan de (kundalini-)boom Yggdrasil op te hangen. Dit symboliseert de dood van het ego, of de oude mens, als gevolg van een kundalini-ontwaken. Voor ditzelfde doel offert hij ook een van zijn ogen, waardoor hij nog maar met één oog ziet. Dit verbeeldt de opening van zijn derde oog.

De Noorse god Odin hangend
aan de wereldboom Yggdrasil.

De Oswald Wirth Tarot

De Gehangene van Oswald Wirth (1889) heeft twee zakken met geld onder zijn armen geklemd: één met gouden en één met zilveren munten. Dit is een nieuw ingebracht element op de kaart om de balans tussen de polariteiten uit te drukken. Net als goud en zilver staan in de alchemie ook de kleuren rood en wit voor de tegenstellingen. Deze twee kleuren zijn verenigd (eenwording) in de tuniek die de man draagt.

Oswald Wirth Tarot (1889)

Het alchemistische
symbool voor zwavel

Uit: De Hermetische Triomf (anoniem, 1740).
Het Magnum Opus (oftewel: een kundalini-ontwaken) in alchemistische symbolen, inclusief het symbool voor zwavel.

Op de tuniek zijn tevens een wassende en een afnemende maan afgebeeld. Ook dit staat symbool voor de dualiteit, die versmolten is in de Gehangene. Zoals we eerder zagen, staan de twee verticale boomstammen voor de twee polaire energiebanen die langs de wervelkolom stromen. De dwarsbalk, die bovenop de verticale stammen ligt, staat voor het heilige huwelijk (de vereniging van de tegenstellingen), dat plaats vindt bij het zesde chakra. De Gehangene hangt aan deze dwarsbalk: hij ervaart de eenheid van het goddelijke.

Oswald Wirth heeft de armen van zijn Gehangene nadrukkelijker in de vorm van een driehoek geplaatst. Tezamen met het kruis dat de benen maken, ontstaat hiermee het symbool voor zwavel, dat in de alchemie staat voor het Magnum Opus. Het rossige haar van de man heeft de vorm van vuurvlammetjes.

Op de mozaïek van Châteaux des Avenières, die gebaseerd is op Wirth’s tarot, zien we een vogel met een menselijk hoofd wegvliegen van de Gehangene. Dit is een zogenaamde Ba-vogel die in het Oude Egypte stond voor de ‘essentie’ van de mens; voor datgene wat na de dood blijft voortleven. De mozaïek wil hiermee tot uitdrukking brengen dat de Gehangene, al tijdens zijn leven, van het stoffelijke/aardse is bevrijd.

Papyrus of Ani, New Kingdom, Dynasty XVIII, Collection of The British Museum.

Chateaux des Avenières (1917)

Rider-Waite-Smith Tarot (1909)

De Rider-Waite-Smith Tarot

Pamela Colman-Smith heeft gekozen voor kleding in de kleuren rood (het mannelijke) en blauw (het vrouwelijke) om de versmelting van de tegenstellingen uit te drukken. Het aureool om het hoofd van de Gehangene geeft nog meer duidelijkheid over zijn innerlijke wereld: zijn kruinchakra is volledig geopend; zijn bewustzijn is ‘verlicht’. Het haar van de man is licht van kleur (zijn innerlijk is gezuiverd) en heeft, net als op de Estensi-kaart, de vorm van een vlam.

Een opmerkelijke verandering is het T-kruis waaraan de man hangt. De letter T wordt in het Hebreeuws Tav genoemd. De oorspronkelijke schrijfwijze van de Tav was een kruis met gelijke armen. De Tav is met veel mystiek omgeven. Als laatste letter van het Hebreeuwse alfabet staat hij voor voltooiing, en de oude schrijfwijze van een kruis verbindt de Tav met, onder andere, de kruisiging van Jezus.

Door de verticale boomstam achter de Gehangene verschijnt de symboliek van de ontwaakte wervelkolom. In veel tradities staat zowel een boom als een pilaar voor de wervelkolom met erin stromend de kundalini-energie. Het T-kruis is, als het ware, een combinatie van beiden. Hieronder drie voorbeelden waarbij een pilaar wordt gebruikt om te verwijzen naar een kundalini-ontwaken. De begroeiing aan het T-kruis op de RWS-kaart moet ons vertellen dat het hier gaat om ‘levend’ hout. Een extra aanwijzing dat de verticale stam staat voor de ontwaakte wervelkolom.

De hindoe-god Shiva

Een bijzondere afbeelding van het kathaarse sacrament het Consolamentum (tweede helft 13e eeuw, Bibliothèque nationale de France): de doop met de Heilige Geest door middel van handoplegging. De pilaar precies achter de naakte rug van de gedoopte, en de hand die omhoog wijst, moeten ons vertellen dat het hier gaat om het activeren van de kundalini-energie. Rechts op de afbeelding kijken twee Franciscaanse broeders vol ontzetting naar het ‘heidense’ ritueel.

Uit het manuscript Liber de arte distillandi simplicia et composita, van Hieronymus Brunschwig (1654). Het kundalini-proces (het verkrijgen van het Levens Elixer) uitgedrukt in alchemistische beelden. Herkenbaar zijn de drie pilaren (energie- banen) en hun onderlinge verband. De man en vrouw staan voor de dualiteit.

Conclusie

De Gehangene is geworteld in de eenheid van het goddelijke. In hem brandt het zuiverende kundalini-vuur. In zijn binnenwereld zijn de polariteiten in balans gebracht en versmolten. Op het fysieke niveau is hij misschien gebonden, maar innerlijk is hij volkomen vrij. Hij heeft een transformatieproces doorgemaakt en hij ervaart het leven nu vanuit een staat van onthechting en sereniteit.

Moon Dawn of Crystal Tarot (Masanori Miyamoto, 2000)

De kruisiging van Jezus wordt in de Bijbel, op het symbolische niveau, verbonden met een spiritueel proces van ontwaken, vergelijkbaar met het transformatieproces waar de kaart van de Gehangene voor staat. Hierover gaan alle vier mijn boeken.

Silver Witchcraft Tarot (Barbara Moore, Franco Rivolli, 2014)

Le Tarot de l’Ange Liberté (Myrrha, 2016)

De Gehangene-kaart staat voor een alchemistisch transformatieproces.

Lo Scarabeo Tarot (Mark McElroy, Anna Lazzarini, 2007)

De kaart van de Gehangene terug gebracht tot zijn essentie. Blauw is de kleur van het hemelse/goddelijke.

Dit artikel is geschreven door Anne-Marie Wegh. Copyright maart 2020

Het meest recente boek van Anne-Marie is:
Maria Magdalena, auteur van het vierde evangelie

Illustrations from the tarot decks, reproduced by permission of U.S. Games Systems, Inc., Stamford, CT 06902. c. by U.S. Games Systems, Inc.  All rights reserved.
Foto’s Châteaux de Avenières: http://hermetism.free.fr/Avenieres

LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL

By |2020-05-24T12:36:32+00:00maart 27th, 2020|Tarot|Reacties uitgeschakeld voor Tarot 12. De Gehangene

Tarot 11. Kracht

11. Kracht

Een belangrijk aspect in het proces van spiritueel ontwaken is het overwinnen van onze dierlijke driften. Overwinnen is hier een belangrijk en zorgvuldig gekozen woord. De neiging om onze dierlijke impulsen te willen onderdrukken of ontkennen is verleidelijk, maar dit heeft een averechts effect in het spirituele proces. Onze taak is om meesterschap te verwerven. Wanneer de dierlijke oerkrachten zijn gezuiverd en gesublimeerd (getransformeerd), zullen ze ons helpen om het hogere te verwezenlijken. Dit is wat de tarotkaart Kracht ons laat zien.

In vrijwel alle spirituele tradities komt het thema van onze tweeledige natuur terug. Wij worden deels gestuurd door dierlijke instincten, onze lagere natuur genoemd, een logisch uitvloeisel van onze dierlijke afkomst. En wij hebben bij onze geboorte op aarde ook een goddelijk potentieel meegekregen. Deze tweedeling geeft een continu, innerlijk spanningsveld, of wij dit nu beseffen of niet. De impulsen van onze dierlijke instincten, die geworteld zijn in ons lichaam, staan vaak haaks op de verlangens van onze ziel, die verbonden is met het goddelijke.

Onze dierlijke driften zijn de voedingsbodem voor emoties als boosheid, angst, begeerte en jaloezie. Ze houden ons gevangen in het ego en de materie. De leeuw is een universele metafoor voor de krachten van ons gevoelsleven. Tarotkaart 11 laat zien hoe deze krachten overmeesterd worden door God de Moeder (de kundalini-energie) en gebruikt worden om de mens te verbinden met het Eeuwige.

De Visconti Tarot

De tarotkaart Kracht wordt meestal uitgelegd als een allegorie van de ‘kardinale’ deugd Fortitudo. Grote denkers als Plato, Aristoteles en Thomas van Aquino zijn gekomen tot vier belangrijke deugden die de mens zou moeten nastreven:

  1. Prudentia (Voorzichtigheid – verstandigheid – wijsheid)
  2. Iustitia (Rechtvaardigheid – rechtschapenheid)
  3. Fortitudo (Moed – sterkte)
  4. Temperantia (Gematigdheid – matigheid – zelfbeheersing)

Ze worden kardinaal genoemd omdat andere deugden op hun beurt weer kunnen steunen op deze vier.

Dat de Visconti Di Modrone kaart, uit de 15e eeuw (hiernaast), ook staat voor een spiritueel proces wordt duidelijk als we de details nader bestuderen. De mantel van de vrouw heeft een krullen-patroon, vergelijkbaar met de vacht van de leeuw. Deze mantel is gevoerd met wit (=gezuiverd) dierenbont. De haren van de vrouw hebben dezelfde kleur als die van de leeuw. Dit zijn drie aanwijzingen dat de krachten van de leeuw (het dierlijke) en de vrouw (het goddelijke) tezamen nu één krachtbron vormen.

De sublimatie (vergoddelijking) van de dierlijke energieën kunnen we afleiden uit de volgende details: de kroon, de gouden kleur van de leeuw, en de donkerblauwe kleur van de mantel van de vrouw. Donkerblauw (indigo) is de kleur van de zesde chakra, waar het heilige huwelijk plaatsvindt. De leeuw houdt één voorpoot omhoog; een verwijzing naar de ‘eenheid’ van het goddelijke.

Visconti Di Modrone Tarot (15e eeuw)

De gouden haren van de vrouw hangen op een vreemde manier in de lucht, ongehinderd door de zwaartekracht. Ze symboliseren de kundalini-energie die vanaf het bekken naar het hoofd stroomt. De vrouw houdt de bek van de leeuw open en zit op hem: ze heeft hem in haar macht.

De Visconti Di Mordone tarot sluit met deze kaart aan bij een reeds bestaand thema in de godeniconografie: godinnen staand of rijdend op een leeuw. Hieronder drie voorbeelden. De diepere betekenis hiervan komt overeen met de bovenstaande interpretatie van de tarot Kracht.

De Romeinse moedergodin Cybele

De hindoe-godin Durga.
Haar attributen verwijzen naar haar zuiverende werking in de mens.

De Akkadische godin Isjtar.
Haar jurk met zeven stroken verwijst naar de zeven chakra’s.

De Tarot van Marseille

De Tarot van Marseille (een verzamelnaam voor de tarotspellen van verschillende ontwerpers, gedurende een bepaalde tijdsperiode, in een specifiek geografisch gebied) benadrukt nog meer de mystieke eenheidservaring. De hoed op het hoofd van de vrouw is nu een combinatie van een kroon en een lemniscaat. Het symbool van de lemniscaat staat voor oneindigheid. Esoterisch wordt het gebruikt als een verwijzing naar de versmelting van de tegenpolen; de aardse dualiteit die versmelt tot de eenheid van het goddelijke. Ook onze hogere en lagere natuur zijn tegenpolen die hierbij één worden.

De Tarot van Marseille,
versie Jacques Viéville (1650)

De Tarot van Marseille,
versie Francois Chosson (1736)

Op deze houtsnede uit het alchemistische manuscript Azoth van Basilius Valentinus (1613) wordt het lemniscaat in verband gebracht met de versmelting van de tegenpolen zon en maan, alsmede de sublimatie van de dierlijke driften: een leeuw die een vogel – symbool voor het hogere – verzwelgt.

Een merkwaardig detail op sommige Marseille-kaarten is de blote voet van de vrouw. Op de kaart van Jacques Viéville, uit 1650, komt zelfs een geheel bloot onderbeen onder de jurk uit. Omdat de vrouw voor het overige volledig gekleed is, inclusief hoed, voel je dat dit een betekenis moet hebben. Op één been staan, of één been/voet laten zien verwijst naar de goddelijke eenheid. Dezelfde betekenis dus als de opgeheven voorpoot van de leeuw  Deze symboliek zien we ook terug bij de drie bovenstaande voorbeelden van godinnen uit diverse tradities.

Dat de vrouw en de leeuw één krachtbron vormen komt op de Jacques Veiville-kaart tot uiting door de staart van de leeuw die om de voet van de vrouw gekruld ligt. Bij de Francois Chosson-kaart is het hele achterlijf van de lijf verdwenen onder de mantel van de vrouw.

Bij latere tarot decks, zoals de Italiaanse Liguria-Piedmont uit 1840 (hiernaast), vormt de leeuw nog meer één geheel met de vrouw. Door de plaatsing van de leeuw ter hoogte van haar buik is het nog duidelijker waar het dier voor staat: de energieën van de emoties en het libido. Deze krachten worden door de vrouw (met haar handen) in bedwang gehouden.

Liguria-Piedmont Tarot (1840)

De hindoe-god Vishnoe (hier in zijn verschijningsvorm van de god met het leeuwenhoofd Narasimha) doodt de demon Hiranyakashipu. Uit de enscenering wordt duidelijk waar deze demon voor staat: de energieën van de (onder)buik. De slangenkoppen boven het leeuwenhoofd staan voor de sublimatie van deze dierlijke driften door de kundalini-energie.

De occultisten

Oswald Wirth heeft niet veel aan de kaart veranderd. De manen van zijn leeuw zijn vuurrood, een verwijzing naar de brandende verlangens en emoties waar de leeuw voor staat. Ook de lange tong van het dier lijkt op een grote vuurvlam.

De mozaïek van Châteaux des Avenières, die gebaseerd is op Wirth’s tarot, heeft ter verduidelijking van de overige symboliek drie elementen toegevoegd:  een vuurspuwende vulkaan, een plas met water met een stromend beekje, en een boom met een slang erin. Dit zijn alle drie klassieke metaforen voor een kundalini-ontwaken. Ze zijn op de mozaïek met elkaar verbonden (de vulkaan wordt weerspiegeld in de bron); een bevestiging dat ze staan voor hetzelfde.

Oswald Wirth Tarot (1889)

Boven: Een illustratie uit het anonieme, alchemistische manuscript Clavis Artis (begin 18e eeuw). Een leeuw die een (kundalini-)slang opeet is een metafoor voor de sublimatie van de dierlijke driften. De opgeheven staart van de leeuw versterkt de symboliek.

Rechts: Uit het alchemistische manuscript Atalanta Fugiens van Michael Maier (1617). De leeuw draagt een lauwerkrans, een symbool voor overwinning. Op de achtergrond staat een vuurspuwende (kundalini-)vulkaan.

Chateaux des Avenières (1917)

Een subtiele verandering is dat op de mozaïek van Châteaux des Avenières de vrouw de bek van de leeuw met zachte hand lijkt te sluiten, terwijl op alle kaarten uit de voorgaande eeuwen een tegenovergestelde actie plaatsvindt: de bek van de leeuw wordt juist open gehouden. Voor de betekenis van de kaart maakt dit geen groot verschil. In beide gevallen heeft de vrouw het dier onder controle en ze (de twee krachtbronnen) zijn verbonden. Het sluiten van de bek geeft de extra dimensie van het tot bedaren brengen van de innerlijke roerselen.

Dit tot rust brengen van de leeuw zien we ook terug op de kaart van Rider-Waite-Smith (hiernaast). Arthur Waite heeft Kracht geruild met de positie van de kaart Gerechtigheid, waardoor Kracht in zijn deck nummer 8 heeft.

De vrouw draagt een witte jurk, een verwijzing naar de zuiverheid van het goddelijke, waar zij voor staat. Ze is verbonden met de leeuw door een lange bloemenkrans, die zowel om haar middel zit als om de hals van het dier. Dit moet ons vertellen dat ze samen één krachtbron vormen.

De keuze van een bloemenkrans – en niet bijvoorbeeld een touw – betekent dat de vrouw haar macht uitoefent met zachtheid en liefde (de rode rozen). De plaatsing van de krans om haar middel verwijst naar het onder controle hebben van de emoties en het libido (waar de leeuw voor staat).

Rider-Waite-Smith Tarot (1909)

De leeuw is opvallend oranje van kleur. Dit zou een verwijzing kunnen zijn naar het tweede chakra, dat verbonden is met de seksuele driften. De bloemenkrans om het hoofd van de vrouw is een universeel symbool voor een geopend kruinchakra. We zien dit ook terug in, bijvoorbeeld, de christelijke heiligen-iconografie. Deze kaart laat hiermee zien dat de dierlijke energieën zijn uitgezuiverd en naar de kruin gebracht. De RWS-kaart Bekers Twee (hiernaast) staat voor hetzelfde.

Conclusie

De tarotkaart Kracht geeft een inkijkje in de innerlijke wereld van de spiritueel ontwaakte mens. Wij worden geboren in een lichaam met dierlijke instincten, maar we krijgen ook een goddelijk potentieel mee. Gedurende ons hele leven strijden het hogere en het lagere in ons om de macht. De ene keer zijn we wat egoïstischer (dierlijk), de andere keer weer wat altruïstischer (goddelijk).

Onze spirituele opdracht is het overwinnen van onze dierlijke impulsen (op deze tarotkaart gesymboliseerd door de leeuw) en ons goddelijke potentieel te realiseren. De zuivering en sublimatie die hiervoor nodig zijn, kunnen wij niet alleen tot stand brengen. De kundalini-energie in ons bekken is de regisseuse en de werkende kracht in dit proces. Zij wordt gepersonifieerd door de vrouw op de kaart. Onze taak is om haar werk te ondersteunen met de juiste leefwijze: zuiverheid in denken en doen, en onze wilskracht gebruiken om steeds opnieuw te kiezen voor het goddelijke.

RWS Bekers Twee

De kaart Kracht laat zien dat hoe dit de weg opent naar de versmelting van de hogere en lagere energieën tot één krachtbron, die ons transformeert en (her)verbindt met het Eeuwige.

Deze illustratie laat hetzelfde zien als de tarotkaart Kracht, met andere symboliek. De yogi heeft zijn dierlijke driften overwonnen (hij zit op een tijgervel) en van de lagere chakra’s naar de hogere chakra’s gebracht (de kleur oranje van de tijger is ook te zien op zijn voorhoofd). In zijn innerlijke wereld is het rustig en vredig (hij zit in meditatie). Zijn blauwe kleur verwijst naar de vergoddelijking van alles wat aards was in hem. De weg omhoog van de ontwaakte kundalini-energie, langs de chakra’s, is schematisch weergegeven. Zijn kruinchakra is volledig geopend. Zijn hart is ontwaakt (het hartchakra achter hem).

Wonderland Tarot (Morgana Abbey, 1989)

De eenhoorn met zijn witte kleur en hoorn ter hoogte van het zesde chakra is een universeel symbool voor de gezuiverde en gesublimeerde dierlijke energieën (de leeuw).

Ancient Egyptian Tarot (Clive Barrett, 1994)

De Egyptische godin Sekhmet is een verschijningsvorm van God de Moeder. De oerkrachten van de leeuw zijn naar het hoofd gebracht. Haar staf met bovenaan het ‘Seth-beest’ staat voor de wervelkolom, waardoor de gezuiverde dierlijke energieën omhoog stromen.

Rumi Tarot (Nigel Jackson, 2009)

Achter de vrouw staat een leeuw op een pilaar. Een pilaar is een universeel symbool voor de wervelkolom met erin stromend de kundalini-energie.

The Bonestone and Earthflesh Tarot (Avalon Cameron, 2017)

Mooi in beeld gebracht is de innerlijke focus en wilskracht die nodig zijn om de dierlijke impulsen te overwinnen. Achter het meisje zien we een olifant met geheven slurf. Dit symboliseert de sublimatie van het dierlijke. De staande cobra op de voorgrond versterkt dit beeld.

Dit artikel is geschreven door Anne-Marie Wegh. Copyright maart 2020

Het meest recente boek van Anne-Marie is:
Maria Magdalena, auteur van het vierde evangelie

Illustrations from the tarot decks, reproduced by permission of U.S. Games Systems, Inc., Stamford, CT 06902. c. by U.S. Games Systems, Inc.  All rights reserved.
Foto’s Châteaux de Avenières: http://hermetism.free.fr/Avenieres

Lees ook het artikel:
De brullende leeuw in jezelf de baas!

De brullende leeuw in jezelf de baas
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL

By |2020-05-24T12:35:56+00:00maart 9th, 2020|Tarot|Reacties uitgeschakeld voor Tarot 11. Kracht

Tarot 10. Het Rad van Fortuin

10. Het Rad van Fortuin

De tarot is ontworpen als een beeldenreeks die verwijst naar spiritueel ontwaken. Iedere kaart afzonderlijk licht een aspect toe van het proces van Godsrealisatie, aangestuurd door de kundalini-energie in ons bekken. Verrassend genoeg, ook de kaart Het Rad van Fortuin.

Traditionele betekenis

Traditioneel staat het rad van fortuin voor de instabiliteit van voorspoed en maatschappelijk succes; alles wat je hebt bereikt in het leven kan je zo weer verliezen. De oudste afbeeldingen van een rad van fortuin stammen uit de vroege middeleeuwen. In de meeste gevallen zien we de Romeinse godin Fortuna (Tyche bij de Oude Grieken) die aan een groot wiel (Rota Fortunae) draait, waaraan meerdere personen zich hebben vastgeklampt. Door de draaiing is er een constante dynamiek van veranderende posities: sommigen zijn op weg omhoog, anderen zijn op weg naar beneden. Aan de bovenkant van het wiel bevindt zich – tijdelijk! – de grote geluksvogel: de koning of een andere machthebber. Soms is Fortuna geblinddoekt. Dit is een verwijzing naar haar willekeur: zij lijkt zonder aanziens des persoons voorspoed en tegenslag uit te delen.

Een Rad van Fortuin uit:
Troy Book van John Lydgate (15e eeuw)

De Visconti Tarot (15e eeuw)

De Visconti Tarot

Op de allereerste Rad van Fortuin-kaart, die van de 15e eeuwse Visconti tarot, heeft zowel de persoon die omhoog beweegt aan het wiel, als degene die zich bovenaan bevindt, een paar ezelsoren. De ontwerpers van de kaart willen ons hiermee duidelijk maken dat degenen die zich bezig houden met status, macht en geld, grote ezels zijn. Deze wereldse zaken zijn vluchtig, en je bent overgeleverd aan de grillen van Vrouwe Fortuna, zoals het beeld van het rad van fortuin laat zien. Van blijvende waarde is innerlijke rijkdom, verkregen door een op God gericht leven.

De Tarot van Marseille en familie

Vanaf de 16e eeuw staat het ronddraaiende wiel op tarotkaart het Rad van Fortuin voor de spiraalbeweging van de kundalini-energie. De beweging omhoog staat voor spirituele ascentie: groeien in bewustzijn van het materiele/dierlijke naar het goddelijke. De beweging naar beneden staat voor spiritueel afglijden: de weg terug naar een onbewust, ‘dierlijk’ leven.

Tarot van Marseille
(Payen-Webb, 18e eeuw)

Tarot van Bologna (Giacomo Zoni, 1780)

Liguria-Piedmont Tarot (1860)

De ontwerper van de Tarot van Marseille-kaart heeft het wiel op een waterpartij (de ‘kundalini-bron’ in het bekken) geplaatst. Rechts op de kaart zien we een hond, met een halsband om en een rok aan, op weg naar de bovenkant van het wiel. Deze hond in mensenkleding symboliseert de spiritueel onbewuste mens die leeft vanuit zijn dierlijke, lagere natuur. De halsband betekent het ‘in toom’ houden van ons driftleven, een voorwaarde voor het proces van godsrealisatie. De keuze van een hond heeft te maken met de al enigszins getemde aard van dit dier. Het is een huisdier, dat niet meer volledig leeft naar zijn instincten, maar heeft leren gehoorzamen aan de mens.

Bovenop het wiel van de Tarot van Marseille-kaart bevindt zich een sfinx-achtig wezen – een mensenhoofd op een dierenlichaam – dat symbool staat voor de persoon die meesterschap heeft verkregen over zijn dierlijke natuur. Dit kunnen we opmaken uit de kroon op het hoofd van de sfinx en uit de vleugels (symbool voor sublimatie) die aan het dierenlijf zitten. Het rode zwaard staat voor de sturende kracht achter dit proces van spiritueel ontwaken: de kundalini-energie.

Op weg naar beneden, terug naar een spiritueel onbewust leven, bevindt zich een figuur met een staart van vuur. Dit moet ons duidelijk maken dat de ontwaakte kundalini-energie in deze persoon niet is opgestegen naar de kruin, maar is blijven hangen in de buik en voedt de lagere chakra’s (zintuiglijk genot en ego-aspecten).

Ook bij de Tarot van Bologna-kaart is een hond in mensenkleding op de weg omhoog, en bevindt zich een sfinx-achtige figuur, met kroon, scepter en vleugel, bovenop het wiel. Dat het ronddraaiende wiel staat voor de spiraalbeweging van de kundalini kunnen we opmaken uit de pilaar met grote vlam die aan het wiel vast zit.

Bij de Liguria-Piedmont Tarot is het nog duidelijker dat de waterpartij onder het wiel staat voor de kundalini in het bekken: om het wiel heen – slecht ingekleurd, maar toch duidelijk genoeg zichtbaar – stroomt ook water.

De ‘kundalini-godin’ Shakti als een vrouwelijke gestalte in een schaal (het bekken, de Heilige Graal) met goddelijk vuur, en als een opgerolde slang (gouache uit Rajasthan, India, 19e eeuw).

Illustratie uit: De Kroniek van Neurenberg (Hartmann Schedel, 1493).
De mens als een hybride wezen: deels mens en deels hond/wolf. Deze twee helften willen tegenovergestelde richtingen uit, hetgeen ons voortdurend innerlijke worstelingen geeft.

Links een tekening van ‘de slangenpilaar’ uit Delphi, rechts de huidige staat van de pilaar, opgericht in 447 voor Christus.

Oswald Wirth Tarot

Zowel het tarot deck van Oswald Wirth als het Rider-Waite-Smith deck is beïnvloed door het gedachtegoed van de Franse occultist Éliphas Lévi. Lévi heeft nooit een compleet tarot deck ontworpen, maar in zijn boek ‘La Clef des Grands Mystères’ (De Sleutel tot de Grote Mysteries, 1861) staan wel een aantal kaarten afgebeeld, waaronder Het Rad van Fortuin (zie hieronder).

Rad van Fortuin: illustratie uit
‘La Clef des Grands Mystères’
van Eliphas Levi

Oswald Wirth Tarot (1889)

Hermanubis
(Vaticaans Museum)

De sfinx aan de bovenkant van het wiel van Lévi draagt een Egyptische nemis: een gestreepte hoofddoek die alleen farao’s mochten dragen en die hun goddelijke status onderstreepte. Door de nemis kreeg het hoofd van de farao de contouren van een opgerichte cobra met gespreide kap: de slang die in meerdere spirituele tradities symbool staat voor de kundalini-energie. De valse baard die farao’s tevens droegen stond voor het lijf van de slang. De omhoog staande staart van de sfinx, op de kaart van Lévi, staat voor hetzelfde als het zwaard: de opgestegen kundalini.

Het dodenmasker van
Toetanchamon

Een opgerichte cobra

In plaats van een hond in mensenkleding heeft Lévi gekozen voor Hermanubis: de god die een combinatie vormt van de Egyptische god Anubis en de Griekse god Hermes. Het mensenlijf met een hoofd van een jackhals/hond en een nemis zijn ontleend aan Anubis, de god van het mummificeren en gids van de overledenen. De staf in de handen van Hermanubis is de caduceus van de Griekse god Hermes, die staat voor een kundalini-ontwaken.

Op weg naar beneden, aan het wiel van Lévi, bevindt zich een duivelachtige figuur, door Lévi zelf Typhon genoemd: het slangachtige monster uit de Griekse mythologie dat door de oppergod Zeus na een grote strijd wordt verslagen. Typhon staat voor alles wat tussen ons en het goddelijke in staat, met name onze dierlijke driften. De drietand staat symbool voor de drie energiebanen die bij een kundalini-ontwaken zijn betrokken. In de handen van Typhon stroomt deze energie neerwaarts, naar de lagere chakra’s.

Graftombe van Sennedjem, Deir el-Medina, Egypte.
Voortleven na de dood werd in het Oude Egypte in verband gebracht met een kundalini-ontwaken. Op deze afbeelding zien we de god Anubis bij de mummie van farao Seti I. De bank waarop de mummie ligt is versierd met een leeuwenhoofd en -staart. De opgekrulde staart raakt Anubis ter hoogte van zijn bekkengebied, de verblijfplaats van de kundalini.

Bij de drie figuren aan het wiel heeft Lévi de woorden Azoth, Archée, en Hyle geplaatst. Azoth is een term uit de alchemie voor de kundalini, of Gods (Heilige) Geest. Hyle is Grieks voor materie. Archée verwijst naar de ziel. In de alchemie staat het element zwavel voor de ziel. Op de tarotkaart van Oswald Wirth zien we het symbool voor zwavel – een driehoek met eronder een kruis – boven het hoofd de sfinx, in plaats van Lévi’s Archée.

Het dubbele wiel staat, volgens Wirth, voor de duale energieën in de mens, die zich continu in tegengestelde richtingen bewegen (‘het goede en het kwade’, Hermanubis en Typhon). Ook de twee slangen onder het wiel staan voor deze duale energieën. De yogatraditie spreekt over de ida- en pingala-nadi. De zeven spaken aan het wiel staan volgens Wirth voor de zeven (klassieke) planeten. Deze planeten corresponderen op hun beurt weer met de zeven chakra’s.

Op de mozaïek van Château des Avenières (1917) is Typhon vervangen voor een krokodil: het dier dat in het Oude Egypte stond voor onze meest primitieve (dierlijke) driften. De zes spaken van het wiel vormen een hexagram; net als het dubbele wiel van Wirth een verwijzing naar de (versmelting van de) duale energiën in de mens.

De Rider-Waite-Smith Tarot

Op de kaart van RWS zien we ook de invloeden terug van een tweede diagram uit de boeken van Éliphas Lévi: zijn interpretatie van het Wiel van Ezechiël (zie hieronder). In het Oude Testament lezen we over het indrukwekkende visioen dat de profeet Ezechiël heeft van vier levende wezens met vier gezichten (een mens, een adelaar, een leeuw en een os), en vier wielen op de grond ernaast (Ezechiël 1: 5-15).

Deze vier gezichten staan voor de vier aspecten van de mens: het denken (arend), het gevoelsleven/emoties (leeuw), het lichaam met dierlijke instincten (os) en de ziel (gezicht van mens/engel). Pamela Colman-Smith, de ontwerpster van het RWS-deck, heeft deze vier aspecten geplaatst in de vier hoeken van de kaart. We zullen deze beelden ook terug zien op de laatste kaart van de grote arcana: De Wereld. Het zijn deze vier ‘lagen’ van de mens die worden getransformeerd tijdens het proces van spiritueel ontwaken.

In plaats van Typhon heeft Colman-Smith gekozen voor een nog duidelijker beeld: de kundalini-slang, kronkelend op weg naar beneden. Hermanubis heeft een meer gestileerd uiterlijk op deze kaart en is rood van kleur: de kleur van het (eerste) chakra waar de kundalini verblijft als zij nog ‘slaapt’. Anders dan de kaarten van Lévi en Wirth beslaat Hermanubis op de RWS-kaart zowel de positie onder aan het wiel, als de stijgende positie. Dit bevestigt onze interpretatie van de rode Hermanubis: de kundalini vertrekt vanaf de onderkant van de wervelkolom, vanaf het eerst chakra, omhoog naar de kruin (bovenkant wiel).

Rider-Waite-Smith Tarot (1909)

Het Wiel van Ezechiël uit: Dogme et rituel de la haute magie, van Éliphas Lévi (1854)

In het RWS-wiel staan de symbolen van de drie primaire bouwstenen van de alchemist: zout (links), kwik (bovenaan) en zwavel (rechts). De esoterische betekenis van deze scheikundige elementen is: het lichaam met dierlijke driften (zout), de Geest/kundalini (kwik) en de ziel (zwavel). Net als Lévi heeft Colman-Smith onder in het wiel een vierde element toegevoegd: het teken voor water. Hoe dit vierde teken zich verhoudt tot de andere drie elementen, en tot het wiel, is niet duidelijk. Verschillende interpretaties zijn mogelijk. Op de buitenste rand van de RWS-wiel staat in Hebreeuwse letters de naam YHWH, en de letters TARO, die ook gelezen zouden kunnen worden als ROTA (Latijn voor wiel), TAROT, en TORA(H).

Conclusie

Traditioneel staat het Rad van Fortuin voor de vluchtigheid van rijkdom en macht. Achter het beeld van een geblinddoekte godin die aan een wiel draait, met mensen er aan vastgeklampt, gaat een pessimistische en fatalistische levensvisie schuil: voorspoed in het leven is in grote mate afhankelijk van geluk hebben, en je bent het ook zo weer kwijt.

In de tarot heeft het Rad van Fortuin een geheel andere betekenis. Een betere benaming voor deze kaart zou zijn: het Rad van Spirituele Evolutie. De evolutie van ‘aapmens’ tot ‘godmens’.
De godin die aan het wiel draait is niet Vrouwe Fortuna, maar de kundalini-shakti. Zij stuurt het proces aan van spiritueel ontwaken. De weg omhoog aan het wiel staat voor de stijgende beweging van de kundalini-energie. De positie boven aan het wiel staat voor Godsrealisatie. Het dier in de mens is overwonnen. De weg omlaag is een ‘val in de materie’ (de ‘zondeval’ van Adam en Eva).

Het wiel als een esoterische symbool, verwijzend naar een kundalini-ontwaken, zien we vaker terug in spirituele tradities. Officieel staat het wiel in het boeddhisme voor de dharma (de leer van de Boeddha). Wie echter dieper graaft in de geschriften en iconografie van het boeddhisme zal tot de conclusie komen dat deze officiële lezing niet de enige betekenis is van het wiel. De vlam op het hoofd van de Boeddha is één van de vingerwijzingen.
(foto: M. Lang via Pixabay)

Classic Golden Dawn Tarot (2004)

De betekenis van kaart nummer 10 van de tarot is teruggebracht tot zijn essentie: de evolutie van aapmens tot godmens door middel van een kundalini-ontwaken.

El Gran Tarot Esoterico (Luis Pena Longa, 1978)

Mooie beelden die duidelijk maken waar deze kaart voor staat. Door het draaiende wiel groeit in de mens een (kundalini-)boom. Bij het hoofd aangekomen versmelten de polariteiten (de twee hoofden onder één kroon). De dierlijke energieën zijn uitgezuiverd (de witte beer) en gesublimeerd (de aap met koningsmantel en kroon). Deze krachten zijn nodig om de boom te laten groeien naar het kruinchakra (de beer houdt het wiel en de boom vast).

Mansions of the Moon tarot (Dennis Hogue, self published, 1999)

Het wiel bevindt zich in de mens.

Le Tarot des Alchimistes (Jean Beauchard, 2006)

Een kundalini-ontwaken in alchemistische beelden. De onderste helft van kaart staat voor de versmelting van de polariteiten. Het wiel is in essentie een goddelijk vuur: de rode driehoek met de punt omhoog, de engelen, en de ogen. De sterren en de tekens van de zodiak verwijzen naar de kosmische ervaring van een spiritueel ontwaken.

Dit artikel is gepubliceerd in Paravisie Magazine (dec ’19). Copyright Anne-Marie Wegh 2019

DOWNLOAD ARTIKEL (PDF)

Het meest recente boek van Anne-Marie:
Maria Magdalena, auteur van het vierde evangelie

Illustrations from the tarot decks, reproduced by permission of U.S. Games Systems, Inc., Stamford, CT 06902. c. by U.S. Games Systems, Inc.  All rights reserved.
Foto’s Châteaux de Avenières: http://hermetism.free.fr/Avenieres

LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL

By |2020-05-24T12:35:14+00:00januari 24th, 2020|Paravisie, Tarot|Reacties uitgeschakeld voor Tarot 10. Het Rad van Fortuin

Tarot 9. De Kluizenaar

9. De Kluizenaar

God vind je niet op facebook of op een festival. Om het goddelijke te ervaren zijn afzondering en stilte nodig. Een kluizenaar laat bewust bezittingen en het bekende achter om, tastend in het duister, het Licht te vinden. De tarotkaart De Kluizenaar staat voor deze zoektocht. De grote vraag is: is de man op de kaart nog zoekende of heeft hij gevonden?

Zandloper

Op alle bewaard gebleven tarotkaarten uit de 15e eeuw zien we een man met een lange grijze baard een zandloper. In geschriften uit de 16e eeuw wordt deze kaart ‘De Oude Man’ of ‘De Gebochelde’ genoemd. Door de zandloper wordt de kaart tegenwoordig vaak uitgelegd als ‘Vadertje Tijd’. Deze associatie heeft de kunstenaar ook beoogd, als dekmantel voor de eigenlijke betekenis; die van een kundalini-ontwaken.

Een zandloper leent zich, door zijn vorm en verticaal stromende zand, uitstekend als metafoor voor de kundalini-energie, die van het bekken naar het hoofd stroomt. Alchemistische illustraties uit dezelfde tijd bevestigen deze interpretatie.

Visconti-Sforza Tarot
(15e eeuw)

Castello Ursino Tarot
(15e eeuw)

Afbeelding uit ‘Zoroaster Clavis Artis’ (1738).
De alchemist, in monnikskleding, wordt (innerlijk) gezuiverd door de kundalini-energie (vrouw met kruik en stromend water). De zandloper in zijn hand staat voor hetzelfde proces. De god Mercurius, met caduceus, giet een rode vloeistof uit over het hoofd van de man. Dit is het kostbare ‘Levenselixer’ (Elixir Vitae) waar elke alchemist naar op zoek is. Dit levenselixer is een metafoor voor de veranderingen die het hersenvocht ondergaat bij een volledig kundalini-ontwaken.

Dat de Visconti-Sforza kaart in die tijd ‘De Gebochelde’ werd genoemd, en niet ‘Vadertje Tijd’, geeft al aan dat er met de bochel iets bijzonders aan de hand is. De kaarten die volgen in de eeuwen hierna geven hier meer duidelijkheid over: er verschijnen varianten met een zandloper óp de bochel, en met een pilaar (een universeel kundalini-symbool) in plaats van een bochel (zie hieronder). Hieruit mogen we afleiden dat de bochel op deze kaart een verwijzing is naar een ‘ontwaakte’ wervelkolom.

Een ander element dat uitgelegd zouden kunnen worden als kundalini-symboliek, is de merkwaardige hoed met dubbele rand (de twee energie-banen die versmelten in het hoofd tijdens het proces van ontwaken). Bovendien lijkt het alsof de oude man met de hand waarmee hij zijn staf vast houdt – op subtiele wijze – het teken van het heilige huwelijk (2=1) maakt. Dat deze elementen gezien mogen worden als symboliek, wordt met name ingegeven door de wijze waarop de kaart zich in de eeuwen hierna heeft ontwikkeld.

Van het relatief onbekende Castello Ursino deck, gemaakt voor Alessandro Sforza, zijn maar weinig kaarten bewaard gebleven. De Kluizenaar is er één van (hierboven). De oude man op de kaart houdt zijn zandloper boven een rotspartij. De betekenis hiervan is dat de kundalini ‘naar de top van de berg’ (naar het hoofd) is gebracht. De witte, geknoopte sjaal om het middel van de man verbeeldt de twee energiebanen die zijn versmolten ter hoogte van de pijnappelklier (de lus van de knoop). De zes knopen op de mantel zijn een verwijzing naar de zes chakra’s die de kundalini-energie hiervoor eerst moest passeren.

Rechts: tarotkaart uit Italië, 16e eeuw. Ook de pijl door de zandloper is een symbool voor de kundalini-energie, zoals we bij andere tarotkaarten nog terug zullen zien. Met zijn rechterhand maakt de man het teken van het heilige huwelijk (twee vingers tegen elkaar): in hem zijn de twee energiebanen (krukken) versmolten tot één.

Pilaar

In de iconografieën van spirituele tradities wordt de pilaar veelvuldig gebruikt als een symbool voor de ontwaakte wervelkolom. Hieronder twee voorbeelden van tarotkaart ‘Vadertje Tijd’ met een pilaar achter zijn rug. Interessant is ook de geldbuidel die de man, ter hoogte van zijn onderbuik, draagt. Waarschijnlijk is dit een verwijzing naar de (kundalini)-‘schat’ in het bekken.

       Laat 15e of begin 16e eeuw
(ongesneden vel)

Tarot van Bologna
(17e eeuw)

Oosterse afbeelding van
een kundalini-ontwaken

Het Etteilla Tarot Deck uit 1789, van de occultist Jean-Baptiste Alliette, heeft een geheel eigen nummering en invulling van de kaarten. Op kaart nummer 18 ‘Le Traitre’ (De Verrader) – een naam die verwijst naar de voorspellende betekenis van de kaart en niet naar de afbeelding – zien we een monnik met een hoog opgetilde brandende lantaarn, in de stijl van De Kluizenaar van de Tarot van Marseille, die we hierna zullen bespreken. Vóór de monnik staat een pilaar en op de achtergrond nog eens drie (de drie energiebanen die bij een kundalini-ontwaken zijn betrokken) om de symboliek te versterken.

Etteilla Tarot (1789)

In het vroege christendom leefden kluize- naars soms letterlijk op een pilaar. Voedsel en water werden naar deze zogenaamde ‘pilaarheiligen’ omhoog gebracht. Dat deze ultieme vorm van ascetisme geworteld is in symboliek, mogen we afleiden uit de enorme slang om de pilaar op deze plaquette van Simeon de Styliet uit het Louvre (6e eeuw).

De hindoegod Shiva met pilaar op hoofd (Cambodja, 10e eeuw)

Lantaarn

Bij de Tarot van Marseille is de zandloper vervangen voor een lantaarn, maar de betekenis van de kaart is hetzelfde gebleven. De man op de kaart houdt de brandende lantaarn hoog opgetild: hij heeft het kundalini-vuur naar zijn hoofd gebracht. De lantaarn gaat half schuil achter zijn mantel: dit licht brandt in zijn innerlijk. Een extra aanwijzing dat wij het beeld moeten vertalen naar het innerlijk van de Kluizenaar is dat het op de kaart dag is; een lantaarn is niet nodig…!

Tarot van Marseille,
versie Jean Dodal (1705)

Tarot van Marseille,
versie Nicolas Conver (1760)

De kaars in de lantaarn wordt weergegeven als een rode ‘streep’, die correspondeert met de rode staf: beide staan voor de wervelkolom met erin stromend het kundalini-vuur. Op de kaart van Jean Dodal houdt de man zijn staf met slechts drie vingers vast, waarbij de middelste vinger iets uitsteekt. De drie vingers staan voor de drie energiebanen die betrokken zijn bij een kundalini-ontwaken; de middelvinger verwijst naar de ontwaakte wervelkolom (in het ‘midden van het lichaam’).

De kaart heeft nu ook een naam: De Kluizenaar – L’Ermite in het Frans. Nicolas Conver heeft gekozen voor de Oudfranse – en in die tijd al ongebruikelijke – schrijfwijze L’Hermite, hetgeen waarschijnlijk een verwijzing is naar het Hermetisme: een spirituele stroming verwant aan de alchemie.

De buitenkant van de mantel van Kluizenaar is blauw met rood: het mannelijke (rood) en het vrouwelijke (blauw) in hem zijn versmolten. De binnenkant van de mantel is geel/goudkleurig; een verwijzing naar het goddelijke licht dat in hem brandt.

Afbeelding uit Wasserstein der Weysen (Siebmacher, 1704).
God steekt een kaars (de wervelkolom) aan in het binnenste van de eenvoudige en bescheiden alchemist. Een zeer vreugdevolle gebeurtenis, niet bestemd voor de machtigen en rijken der aarde (op de achtergrond).

Slang

Vanaf de 19e eeuw verschijnt ook expliciet de (kundalini-)slang in het beeld. Op de kaart van de Tarot van Lomdardije uit 1810 kronkelen drie slangen aan de voeten van de Kluizenaar. Twee ervan zijn groen van kleur, één is blauw – dezelfde kleur als de lantaarn. Dit is een aanwijzing dat de slang en de lantaarn symbool staan voor hetzelfde: de ontwaakte kundalini. Met de hand waarmee de Kluizenaar de lantaarn vast houdt, maakt hij het teken van het heilige huwelijk: in hem zijn de twee groene slangen (energiebanen) versmolten.

Op de kaart van Oswald Wirth uit 1889 zien we naast de staf van de Kluizenaar een rode slang die zich heeft opgericht. De staf heeft zeven ‘ringen’: een verwijzing naar de zeven chakra’s die zijn geopend door de kundalini (de opstaande slang).

Tarot van Lombardije (1810)

Oswald Wirth Tarot (1889)

Château des Avenières (1917)

Ook de Kluizenaar van Château des Avenières houdt zijn lantaarn opgetild tot hoofdhoogte. Aan de bovenkant van zijn staf (met zeven gekleurde kralen) zien we het Ankh-teken; een symbool uit het Oude Egypte dat staat voor de ontwaakte wervelkolom en pijnappelklier.

In plaats van een rode slang heeft de ontwerper van de mozaïek gekozen voor een lange rode sjerp, waarvan twee uiteinden omhoog waaien en een derde strook van de stof op het hoofd ligt van de Kluizenaar. Een creatieve vondst voor het uitbeelden van de drie energiebanen. De vulkaan op de achtergrond moet ons bevestigen dat de kundalini-energie in de Kluizenaar is ontwaakt en is opgestegen naar zijn kruin. De hond die bij zijn staf zit staat symbool voor de gesublimeerde (getransformeerde) dierlijke energieën.

Rider-Waite-Smith

In de lantaarn van de RWS-kaart brandt een zespuntige ster. Dit hexagram staat voor de versmeltingen van de tegenstellingen (de twee energiebanen). De staf van de Kluizenaar reikt tot aan zijn kruin en heeft dezelfde geel-gouden kleur als het hexagram. Het lange, smalle silhouet van de man en de kleur van zijn mantel doen denken aan een pilaar. Zeker als we de RWS-kaart De Toren ernaast leggen, lijkt dit geen toeval.

De Kluizenaar staat op de top van een hoge berg, gezien de sneeuw die erop ligt; een verwijzing naar zijn verruimde bewustzijn. Boven op een berg ben je dichter bij God.

De Rider-Waite-Smith Kluizenaar (1909)

Conclusie

De kaart De Kluizenaar staat voor de mens die het proces van Godsrealisatie heeft voltooid; voor de spirituele zoeker die heeft gevonden. De zandloper, de lantaarn, de pilaar, de staf en de slang, staan allemaal voor hetzelfde: de goddelijke energie in het bekken van de Kluizenaar is ontwaakt en stroomt nu door zijn wervelkolom naar zijn kruin. Vanaf een hoge, besneeuwde bergtop kijkt hij uit over de wereld die hij heeft overwonnen.

‘Wie overwint, hem zal Ik tot een pilaar in de tempel van Mijn God maken,
en hij zal daaruit niet meer weggaan.’
(Openbaring 3:12)

Dit kunstwerk bevindt zich sinds 1872 op het dak van het voormalige hoofdkwartier van de vrijmetselaars in Mendocina, California. De betekenis ervan is een geheim dat de vrijmetselaars verborgen houden voor de buitenwereld. Pas bij de derde, hoogste wijding leert een vrijmetselaar waar het beeld voor staat. We zien Vadertje Tijd, die het haar vlecht van een maagd. De vlecht loopt tot aan haar bekken. Het meisje heeft in haar handen een flacon en een (afgebroken) tak van de acaciaboom. Voor de maagd staat een gebroken pilaar. De zandloper van Vadertje Tijd staat aan haar voeten. Het is niet aan mij om het geheim van de vrijmetselaars zwart op wit te zetten. Het geheel is een metafoor voor het proces van Godsrealisatie. De lezer van dit artikel kan alle elementen van het beeld nu zelf duiden.

The Women of Science Tarot (Matteo Farinella, 2019)

Een treffende, moderne uitvoering van De Kluizenaar: de veranderingen in de hersenen onder invloed van een kundalini-ontwaken wetenschappelijk in beeld gebracht.

Via Tarot (U.S. Games Systems, 2003)

Een kaart met veel diepte. De Kluizenaar staat naakt (wedergeboren) bovenop een pilaar die gevuld is met (goddelijk) licht. De twee slangen (energiebanen) zijn versmolten. Voor de geboorte van de nieuwe mens moet de oude mens sterven; krachtig in beeld gebracht door de gekruisigde man in het verlengde van de pilaar, naar het beroemde schilderij van Salvador Dali.

Steampunk Tarot(Uitgeverij Llewellyn, 2012)

Een mooie combinatie in één beeld van een zandloper en een lantaarn, met hoogspanningseffect. Een kerktoren (pilaar) met uurwerk (Vadertje Tijd) op de achtergrond.

The Wild Unknown Tarot(Kim Krans, 2012)

Prachtige foto met (vaag) een lantaarnpaal precies boven het hoofd van de monnik. Op het bordje naast hem staat de toepasselijke tekst ‘informazioni portineria’ (informatie concierge): de Kluizenaar kan de spirituele zoeker de weg wijzen.

Dit artikel is gepubliceerd in Paravisie Magazine (nov ’19). Copyright Anne-Marie Wegh 2019

DOWNLOAD ARTIKEL (PDF)

Het meest recente boek van Anne-Marie:
Maria Magdalena, auteur van het vierde evangelie

Illustrations from the tarot decks, reproduced by permission of U.S. Games Systems, Inc., Stamford, CT 06902. c. by U.S. Games Systems, Inc.  All rights reserved.
Foto’s Châteaux de Avenières: http://hermetism.free.fr/Avenieres

LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL

By |2020-05-24T12:34:44+00:00januari 22nd, 2020|Paravisie, Tarot|Reacties uitgeschakeld voor Tarot 9. De Kluizenaar

Tarot 8. Gerechtigheid

8. Gerechtigheid

Het is een bekend beeld in gerechtsgebouwen: Vrouwe Justitia, de personificatie van het recht; een daadkrachtige dame met een zwaard en een weegschaal. Haar Griekse oorsprong is de godin Themis, wiens taak het was de goddelijke orde en wetten te bewaken. Deze goddelijke orde maakte het mogelijk voor de goden en de mensen om samen te leven. De weegschaal van Themis stond voor innerlijke balans. Ook de tarotkaart Gerechtigheid gaat over innerlijke balans; een belangrijke voorwaarde voor spiritueel ontwaken.

The John Adams Courthouse, bouwjaar 1893, Boston, Massachusetts.

Gerechtigheid (rechtvaardigheid) is één van de vier zogenaamde kardinale deugden. Hieraan dankt zij haar plaats in de tarot. De vier deugden prudentia (voorzichtigheid, wijsheid), justitia (rechtvaardigheid), fortitudo (moed, kracht) en temperantia (gematigdheid, zelfbeheersing) worden in het christendom als extra belangrijk gezien, omdat andere deugden erop steunen (kardinaal betekent ‘spil, waarom iets draait’).

Wat opvalt, is dat de kardinale deugden, zowel in de tarot als daarbuiten, bijna altijd worden gepersonifieerd door vrouwen. De reden hiervoor vinden we terug in het boek Wijsheid uit het Oude Testament. In dit boek worden deze vier deugden genoemd als voortvloeisels van de goddelijke ‘Wijsheid’ (Grieks: Sophia), die ten grondslag ligt aan de schepping:

de vruchten van de wijsheid zijn de deugden: matigheid leert zij en voorzichtigheid,
rechtvaardigheid en sterkte, de allernuttigste dingen in het menselijk leven.
(Wijsheid 8:7, Willibrordvertaling 1975)

Sophia (Wijsheid) is één van de benamingen van God de Moeder; het vrouwelijke aspect van God, dat zich zowel in het bekken van de mens bevindt, als in de gehele schepping. De yogi noemt haar de kundalini-shakti. Dit is – uiteraard – niet hoe de kerk Sophia uitlegt, maar deze betekenis kan uit de Bijbelteksten worden gehaald, als deze gelezen worden met een esoterische bril. Een voorbeeld uit hetzelfde hoofdstuk van het boek Wijsheid als het bovenstaande citaat:

Want de wijsheid [Sophia] is beweeglijker dan alle beweging; zij doordringt en doortrekt alles door de kracht van haar zuiverheid. Want zij is de ademtocht van Gods kracht en de pure afstraling van de heerlijkheid van de Almachtige: daarom wordt zij niet aangetast door iets dat bezoedeld is. Zij is de afglans van het eeuwig licht, de onbeslagen spiegel van Gods werkzaamheid en het beeld van zijn goedheid. Hoewel zij een is, vermag zij alles; hoewel zij in zichzelf blijft, vernieuwt zij alles; wat geslacht tot geslacht treedt zij binnen in heilige zielen en maakt hen tot vrienden van God en tot profeten.
(Wijsheid 7:24-27)

We vinden Sophia – verhuld – op veel tarotkaarten terug. Niet alleen als personificatie van de kardinale deugden, maar ook als bijvoorbeeld De Hogepriesteres.

De Visconti-Sforza Tarot

De kaart Gerechtigheid uit het 15e eeuwse Visconti-Sforza deck lijkt misschien recht toe recht aan, qua betekenis. Maar dit is slechts schijn, de kaart bevat wel degelijk subtiele esoterische symboliek.

Voordat het heilige huwelijk ter hoogte van het zesde chakra kan plaatsvinden, moeten de eerste vijf chakra’s worden gezuiverd, en moeten de twee energiebanen die langs de wervelkolom stromen – en die de energetische blauwdruk vormen van de dualiteit in de mens – in balans worden gebracht. Dit is waar de kaart Gerechtigheid voor staat. Het zwaard symboliseert de zuiverende werking van de kundalini (Sophia) en de weegschaal staat voor de energetische balans.

De Visconti-Sforza Tarot (15e eeuw)

Het ‘Sigillum Sapientum’ (Zegel der Wijzen) van de alchemist. De innerlijke éénwording (hexagram en oeroboeros) komt tot stand door de inwerking van de goddelijke Sophia (vrouw met zwaard en weegschaal) in de mens.
(J.M. Faust, Philalethes Illustratus, 1706).

De kaart Dame van Zwaarden van het Visconti di Modrone deck. Met haar linkerhand maakt de vrouw het teken van het heilige huwelijk. Op haar jurk is een granaatappelpatroon gedrukt. Zowel het zwaard als de granaatappel is een symbool voor de kundalini-energie.

De symbolische betekenis van een zwaard, met betrekking tot spiritueel ontwaken, wordt bevestigd door andere Visconti tarotkaarten, waaronder de kaart Dame van Zwaarden (hierboven). De vrouw maakt het teken van het heilige huwelijk met haar linkerhand: de innerlijke polariteit is versmolten tot een eenheid als gevolg van de inwerking van het zwaard/de kundalini.

Een voorbeeld buiten de tarot is de afbeelding bovenaan deze pagina, van het gerechtsgebouw in Boston. We zien Vrouwe Justitia met een zwaard waar omheen twee slangen kronkelen: een verwijzing naar de caduceus, het symbool voor een kundalini-ontwaken.

De vrouw op de Visconti-kaart Gerechtigheid draagt een jurk met een hexagonaal patroon. Dit is een verwijzing naar het hexagram (zespuntige ster); het universele symbool voor de versmelting van de tegenstellingen. Met de hand waarmee de vrouw de weegschaal vast houdt, maakt zij het teken van het heilige huwelijk. De schalen van de weegschaal hebben verschillende kleuren: goud en zilver. Dit is een verwijzing naar de polaire energieën van zon (goud) en maan (zilver), die in balans zijn gebracht.

Op de bovenkant van de kaart zien we dezelfde vrouw, rijdend op een wit paard, in een harnas en met het zwaard geheven. Dit is een metafoor voor de zuiverende werking van Sophia/de kundalini-shakti. Een wit paard staat voor uitgezuiverde dierlijke driften. Zowel het harnas van de vrouw, als de metalen plaat op het hoofd van het paard, is in twee kleuren: één helft is goud en de andere helft is zilver.

Ongetwijfeld is dit beeld van een strijdlustige vrouw op een paard geïnspireerd door de Franse Jeanne ‘d Arc, die zo’n twintig jaar voor het verschijnen van dit tarotspel op de brandstapel aan haar einde kwam.

Een alchemistische afbeelding met Sophia, staand op de maan (16e eeuw, Nationaal Museum van Praag). In haar geopende buik zien we op de plaats van de wervelkolom een zwaard met een (kundalini-)slang er omheen. Met haar linkerhand maakt zij het teken van het heilige huwelijk.

De hindoe-godin Durga vecht tegen een (innerlijke) demon (1775-1800).

Ook de aartsengel Michaël heeft als vaste attributen een zwaard en een weegschaal. In de christelijke iconografie gaat hij met deze attributen de Draak (Satan) te lijf. Een beeld dat stamt uit het Bijbelboek Openbaring (vers 12:7): “Michaël en zijn engelen vochten tegen de draak.” De betekenis hiervan is hetzelfde als de kaart Gerechtigheid van de tarot. De engel Michaël staat voor de goddelijke (kundalini-)energie in ons bekken die, eenmaal ontwaakt, ten strijde trekt tegen onze innerlijke draak (het dierlijke), en die onze polaire energieën in balans brengt.

De Tarot van Marseille

De Tarot van Marseille is een verzamelnaam van tarot decks die ontworpen en geproduceerd zijn door verschillende personen, in een bepaalde periode, in een specifiek geografisch gebied. De diverse uitvoeringen lijken qua stijl op elkaar en zijn makkelijk herkenbaar als ‘Marseille decks’. Voor de tarot-onderzoeker zijn met name de onderlinge verschillen interessant.

Dat de vrouw op de kaart Sophia/de kundalini-shakti is mogen we afleiden uit haar veelkleurige jurk. De drukkunst stond toen nog in de kinderschoenen. Met het beperkte kleurenspectrum dat de ontwerpers tot hun beschikking hadden, hebben ze getracht alle chakra-kleuren te verwerken in de jurk.

De gevlochten halsketting verwijst naar de twee polaire energiebanen die bij een kundalini-ontwaken versmelten tot één. De gekrulde haarlokken van de vrouw staan voor hetzelfde. Op beide kaarten raakt één haarlok de halsketting, om aan te geven dat ze voor hetzelfde staan.

Tarot van Marseille versie Pierre Madenié (1709)

Tarot van Marseille versie
Payen-Webb (18e eeuw)

Deze symbolische haardracht zien we ook terug in het orthodoxe (chassidische) jodendom. De mannen dragen gekrulde strengen haar aan weerzijde van het hoofd. Deze zogenaamde peies groeien ter hoogte van de slapen, de plaats waar de twee energiebanen versmelten tijdens het heilige huwelijk.

Het juweel op de voorkant van de kroon verwijst naar de pijnappelklier, die geactiveerd wordt tijdens een kundalini-ontwaken. Op de Payen-Webb kaart heeft de vrouw vleugels om haar goddelijkheid te benadrukken. Op de kaart van Pierre Madenié zit ze tussen twee pilaren. Deze staan voor de twee polaire energiebanen.

In de esoterische traditie worden de drie energiebanen die bij een kundalini-ontwaken betrokken zijn vaak weergegeven als pilaren.

Opmerkelijk is dat de ontwerper van het Payen-Webb deck de kaart een afwijkende naam heeft gegeven: La Balance (De Balans). Hierdoor wordt de esoterische betekenis van innerlijke balans onderstreept.

De Tarot van Paris (17e eeuw)

De Tarot van Parijs gooit het over een iets andere boeg, waardoor nog duidelijker wordt waar de kaart Gerechtigheid voor staat. De figuur heeft een hoofd met een mannelijk en een vrouwelijk gezicht.

Niet alleen in de tarot, ook daarbuiten, probeerde men esoterische kennis over het spirituele proces van ontwaken, die indruiste tegen de leer van de kerk, toch te communiceren door deze op verhulde wijze te verwerken in christelijke kunst. Hier drie voorbeelden van kundalini-symboliek op afbeeldingen van de kardinale deugd Gerechtigheid.
Van links naar rechts:
1. De vrouw houdt het zwaard tussen de twee schalen van de weegschaal, waardoor de symboliek van drie energiebanen ontstaat (gravure uit 1593).
2.De vrouw steekt de middelvinger van haar linkerhand uit. De middelvinger staat in de esoterische symboliek voor de wervelkolom, met erin stromend de kundalini-energie (Jacob Matham, 17e eeuw).
3. De vrouw houdt de weegschaal voor een pilaar, waardoor de symboliek van drie energiebanen ontstaat (Lucas van Leyden, 1530, Rijksmuseum)

Oswald Wirth en Rider-Waite-Smith

De occultisten van de Golden Dawn hebben niet veel nieuwe elementen meer toegevoegd aan de kaart. Op de kaart van Oswald Wirth draagt de vrouw nog nadrukkelijker een gevlochten halsketting.

Arthur Waite heeft de kaarten Gerechtigheid en Kracht omgewisseld, waardoor Gerechtigheid in zijn deck nummer 11 heeft. De kroon bij zowel Wirth als Waite heeft drie punten; een verwijzing naar de drie energiebanen. De twee linten aan de mantel op de RWS-kaart hebben dezelfde betekenis als de twee pilaren. Op deze linten staat een letter Y-patroon. Deze letter symboliseert de versmelting van de tegenstellingen. Ook het androgyne uiterlijk van de vrouw, alsmede het zichtbaar zijn van slechts één schoen, verwijst hier naar. Ze houdt het zwaard en de weegschaal precies voor de twee pilaren. De betekenis hiervan is dat ze deze twee pilaren/energiebanen zuivert en in balans brengt.

Oswald Wirth Tarot
(tweede) versie 1930

Rider-Waite-Smith (1909)

Aan het handvat van haar zwaard zitten drie symbolen voor goud (een cirkel met een punt in het midden): een verwijzing naar de goddelijke energie waar dit zwaard voor staat. Het doek tussen de pilaren is – net als bij de kaart van de Hogepriesteres – de sluier van Isis: de sluier waarachter Isis/Sophia de grotere werkelijkheid verborgen houdt.

Château des Avenières

Op de mozaïek in de kapel van Château des Avenières zijn de twee pilaren voorzien van de letters B en J. Een element dat we kennen van de kaart De Hogepriesteres van het RWS-deck. De letters staan voor Boaz en Jachin: de namen van de bronzen zuilen bij de ingang van koning Salomo’s tempel. Volgens het Oude Testament leidt deze ingang naar de Ark des Verbonds in het Heilige der Heiligen, waar de mens met God kan communiceren.

De tempel staat voor de mens zelf, de pilaren voor de polaire energiebanen langs de wervelkolom en de ingang bevindt zich aan de onderkant wervelkolom, in het bekken. De Ark des Verbonds bevindt zich in het hoofd van de mens: als de pijnappelklier en hypofyse worden geactiveerd door de opgestegen kundalini (Sophia) ontstaat een verbinding met God.

Op de kleine kroon van de vrouw is een uraeus-cobra geplaatst: de slang die in het Oude Egypte staat voor de kundalini en waarmee farao’s vaak werden afgebeeld.

De mozaïek in Château des Avenières (1917)

Een model van de tempel van Salomo

Conclusie

De tarot gebruikt bekende archetypes om deze te vertalen naar aspecten van spiritueel ontwaken. De kaart Gerechtigheid laat Sophia zien in haar rol van goddelijke Moeder die orde op zaken stelt in ons innerlijk. Alles wat tussen ons en haar echtgenoot, God de Vader, in staat, verwijdert zij met haar zwaard. Niet altijd pijnloos, maar wel met goede intenties en liefde, zoals een echte moeder. Ons interieur wordt door haar gezuiverd en in balans gebracht: om de aardse dualiteit te kunnen overstijgen, moet deze innerlijk eerst in balans zijn.

Deze spirituele taken zijn vergelijkbaar met de rol van Vrouwe Justitia (de Rechtspraak) in de buitenwereld: de samenleving ‘opschonen’ van wat de harmonie verstoort, en straffen op leggen die evenredig zijn met de begane overtredingen, zodat de onderlinge balans wordt hersteld.

Een beeld van Gerechtigheid op het dak van het Paleis op de Dam in Amsterdam (beeldhouwer Artus Quellinus, 17e eeuw). Ook dit beeld is voorzien van esoterische symboliek: in plaats van een zwaard draagt de vrouw een scepter (symbool voor de wervelkolom) met aan de bovenkant een zon en het alziend Oog van God. De scepter staat geplaatst op haar bekken, ter hoogte van het heiligbeen, de woonplaats van de kundalini, en het Oog van God bevindt zich ter hoogte van de pijnappelklier.

78 Tarot Astral
(2017) 
www.78tarot.cards

Een prachtige kaart met de kundalini-slang die de weegschaal vasthoudt. De punt van het zwaard staat tussen de ogen, gericht op de pijnappelklier.

Cosmic Tarot
(Norbert Lösche, 1988)

Vrouwe Gerechtigheid als ‘de middelste pilaar’.

The Star Tarot
(Cathy McClelland, 2017) www.cathymcclelland.com

Veel relevante kundalini-symbolen die op inventieve wijze zijn gecombineerd: drie bomen, stromend water, het samenvallen van zon en maan, pauwenveren, en het voorhoofd als centraal punt waar de polariteiten versmelten.

The Raziel Tarot
(Robert M. Place, 2016)
 
www.robertmplacetarot.com

In het mystieke jodendom is de Shekinah (de vrouw tussen de pilaren) de inwonende God, oftewel Sophia/de kundalini-shakti.

Dit artikel is gepubliceerd in Paravisie Magazine (sept ’19). Copyright Anne-Marie Wegh 2019

DOWNLOAD ARTIKEL (PDF)

Het meest recente boek van Anne-Marie:
Maria Magdalena, auteur van het vierde evangelie

Illustrations from the tarot decks, reproduced by permission of U.S. Games Systems, Inc., Stamford, CT 06902. c. by U.S. Games Systems, Inc.  All rights reserved.
Foto’s Châteaux de Avenières: http://hermetism.free.fr/Avenieres

LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL
LEES ARTIKEL

By |2020-05-24T12:33:38+00:00januari 11th, 2020|Paravisie, Tarot|Reacties uitgeschakeld voor Tarot 8. Gerechtigheid

Tarot 7. De Zegewagen

7. De Zegewagen

Het principe van een triomftocht stamt uit het oude Rome. Na een belangrijke overwinning werd de zegevierende legerbevelhebber, zittend of staand op een zegewagen, feestelijk ingehaald. Kaart nummer 7 van de tarot, De Zegewagen, symboliseert een spirituele zege: de overwinning van de aardse dualiteit en de dierlijke instincten.

De Visconti di Modrone Zegewagen

Ook de allereerste tarotkaarten hadden al een spirituele betekenis. De esoterische symboliek is echter vaak subtiel. Het waren andere tijden en men moest voorzichtig zijn met uitingen die in gingen tegen de christelijk leer.

In de 15e eeuw stond De Zegewagen al voor een spirituele triomf. Op de Visconti di Modrone-kaart zien we een vrouw op een door twee paarden getrokken wagen. Ze zit tussen twee pilaren en onder een blauw dak met sterren erop. In haar handen houdt ze een scepter en, nauwelijks meer zichtbaar, het persoonlijke wapen van Gian Galeazzo Visconti: een witte duif met banier en zonnestralen.

De Visconti di Modrone Zegewagen

Het persoonlijke wapen van Gian Galeazzo Visconti

Het persoonlijke wapen van Gian Galeazzo Visconti. Het Franse motto A Bon Droyt betekent: met recht, terecht.

De scepter staat voor meesterschap. Verschillende elementen op deze kaart staan voor de overwonnen dualiteit: de twee pilaren, de twee paarden, en de combinatie blauwe jas met rode hoed van de man op de paarden. Rood en blauw zijn de klassieke kleuren voor, respectievelijk, het mannelijke (vuur, de zon, hitte) en het vrouwelijke (water, de maan, koelte). Op de kleding van de man zien we tevens een Y; een letter die in de alchemie – zoals we zagen bij de Paus-kaart – verwijst naar de versmelting van de de dualiteit tot een eenheid. De wielen van de wagen hebben acht spaken; ook dit staat ook voor de versmelting van de polariteiten (2 x  4 = 8). Bij de bespreking van tarotkaart nummer 17, De Ster, zullen we dieper ingaan op de betekenis van het getal acht.

Ook de dierlijke instincten zijn overwonnen. De paarden staan voor onze dierlijke driften. Hun witte kleur staat voor uitzuivering. Op de Visconti-kaart staan de gezuiverde dierlijke energieën ten dienste van de de vrouw: ze trekken de zegewagen.

Het blauwe dak met sterren staat voor de kosmische ervaring: alles is één. Het wapen van Gian Galeazzo Visconti met witte duif sluit naadloos aan bij deze symboliek: de spirituele overwinning is behaald door inwerking van de Heilige Geest. Alleen met behulp van God kan de mens zich verheffen boven het aardse.

De Visconti-Sforza Zegewagen

Op een tweede kaart die behouden is gebleven uit de 15e eeuw, de Visconti-Sforza Zegewagen, hebben de twee witte paarden gouden vleugels. Hierdoor kan je niet meer om een spirituele betekenis heen. Vleugels verbeelden het vermogen te kunnen opstijgen naar de goddelijke dimensies. De ontwerper van deze kaart heeft zich waarschijnlijk laten inspireren door afbeeldingen van de god Apollo in zijn zonnewagen (zie hieronder).

De Visconti-Sforza Zegewagen

Apollo op zijn zonnewagen, door Pinturicchio, circa 1509.

De vrouw op de Visconti-Sforza kaart zit op een troon, tussen twee getorste pilaren. De spiraalvorm van de pilaren is een verwijzing naar de twee polaire energiebanen die langs de wervelkolom stromen, en die de mens verbonden houden met de dualiteit. Het platvorm waarop de vrouw zit is zeshoekig: het hexagram is het universele symbool voor de versmelting van de tegenstellingen. Ook haar jurk is voorzien van een zeshoekig patroon.

Een rijksappel (globus cruciger) uit circa 1879

Een rijksappel (globus cruciger) uit circa 1879

De vrouw draagt een kroon en in haar handen houdt ze een scepter en een rijksappel (een globe met een kruis erop). Zoals we zagen bij de bespreking van de kaart van De Keizer staat een rijksappel voor de overwinning van het spirituele (het kruis) op het aardse (de globe). De vleugels van de paarden zijn een extra element om tot uitdrukking te brengen dat de dierlijke driften zijn gesublimeerd (getransformeerd).

Opmerkelijk is dat op beide Visconti-kaarten een vrouw is afgebeeld, terwijl we in de eeuwen die gaan volgen alleen nog maar zegevierende mannen zien. Een triomftocht is van oudsher iets voor legerbevelhebbers en geen vrouwenaangelegenheid.

Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat de kaarten een eerbetoon zijn aan bepaalde vrouwen uit de Visconti-familie. Een andere reden zou kunnen zijn dat het een verwijzing is naar Gods (Heilige) Geest, of de kundalini-energie, die in de meeste spirituele tradities als vrouwelijk wordt gezien, en die de inwerkende goddelijke kracht is bij een spiritueel ontwaken. Denk hierbij ook aan de tarotkaarten De Hogepriesteres en De Keizerin.

De Tarot van Marseille

Op De Zegewagen uit de Tarot van Marseille zien we een man in militaire kleding, met een scepter en een kroon, staand in een wagen die de vorm heeft van een kubus. Het dak boven zijn hoofd rust op vier pilaren. Zowel de kubusvorm als de vier pilaren verwijst naar het aardse/het fysieke: in de numerologie is vier het getal van de aarde (vier elementen, vier windrichtingen, vier jaargetijden).

Tarot van Marseille,
versie Jacques Viéville (1650)

Tarot van Marseille,
versie Jean Noblet (1659)

Tarot van Marseille,
versie Nicolas Conver (1760)

In de symboliek staat de maan, met haar steeds wisselende vorm, voor de dualiteit en de vergankelijkheid van het aardse. Deze betekenis wordt bevestigd door de gezichten van de manen op de schouders van de wagenmenner: de één kijkt blij en de ander kijkt droevig.

Er zijn ook verschillen tussen de diverse Marseille-kaarten. De twee paarden op de kaart van Jacques Viéville hebben een mannenhoofd met kroon. De betekenis hiervan is dat de menselijke wil het dierlijke heeft overwonnen. De paarden op de kaart van Jean Noblet hebben een verschillende kleur: blauw en rood – de kleuren van het vrouwelijke en het mannelijke. De paarden van Nicolas Conver zijn beide blauw van kleur; een verwijzing naar de ‘vergoddelijking’ van het dierlijke.

Op twee kaarten (Viéville en Conver) hebben de paarden geen achterbenen, maar zitten met hun lijf vast aan de wagen. Dit symboliseert dat paarden en wagen niet los van elkaar kunnen worden gezien. De wagen staat voor het lichaam van de mens (voertuig van de ziel) en de paarden staan voor de dierlijke driften, die we ervaren via lichaam – een gevolg van onze dierlijke afkomst.

De man op de Viéville-kaart heeft twee zonnen op zijn borst; een verwijzing naar de goddelijke energieën en die door hem heen stromen. De scepter op de kaart van Nicolas Conver is verrijkt met de symbolen voor de zon, de maan en (waarschijnlijk) de aarde. De symbolen zijn gedeeltelijk over elkaar heen geplaatst, om een ‘versmelting’ aan te geven: de kosmische ervaring, alles is één.

De scepter van Nicolas Conver

Het klassieke symbool
voor de zon

Waarschijnlijk hebben de filosofieën van Plato gediend als inspiratiebron voor De Zegewagen van de Tarot van Marseille. In zijn werk Phaedrus gebruikt Plato het beeld van een wagen met twee paarden als metafoor voor de krachten die werkzaam zijn in de mens. Eén van de twee paarden is wit van kleur, nobel, gehoorzaam en onsterfelijk; het andere paard is zwart, gedeformeerd, eigenwijs en sterfelijk. Plato beschrijft hiermee de tweedeling in de mens: we hebben allemaal een hogere, goddelijke natuur, en tevens een lagere, dierlijke natuur. Het witte paard wil opstijgen, naar de hemel. Het zwarte paard trekt de andere kant op, richting de aarde. Het verstand van de mens (de wagenmenner) moet deze tegenstrijdige krachten in de juiste richting zien te krijgen.

Er zijn volgens Plato twee krachten (paarden) werkzaam
in de mens.

De lijven van de paarden van de Marseille Zegewagen staan in tegengestelde richtingen. Hun hoofden kijken echter dezelfde kant op: de wagenmenner is erin geslaagd koers te houden op het goddelijke. Oswald Wirth en Arthur E. Waite zullen dit thema overnemen in hun tarot, zoals we nu gaan zien.

Oswald Wirth

Oswald Wirth blijft met zijn Zegewagen dicht bij die van de Tarot van Marseille. De twee paarden zijn twee sfinxen geworden, in een donkere en een lichte kleur, om de dualiteit waar zij voor staan te benadrukken. Een sfinx – een leeuwenlichaam met een vrouwenhoofd – staat voor meesterschap over het dierlijke. Net zoals de twee manen op de schouders van de man, hebben de sfinxen ook verschillende gezichtsuitdrukkingen.

De wielen hebben bij Wirth zes spaken; een verwijzing naar het hexagram. Hij brengt het dak met de sterren uit de Visconti Tarot terug. De sterren zijn allen vijfpuntig: een pentagram staat in de tarot voor de voltooide mens. Aan de bovenkant van de scepter zien we een driehoek op een cirkel; dit symboliseert de overwinning van het spirituele (de driehoek) op het aardse (de cirkel).

Op de voorkant van de wagen  is een gevleugelde zonneschijf afgebeeld; een symbool uit het Oude Egypte dat verwijst naar vergoddelijking. De figuur onder de gevleugelde zonneschijf is een zelfverzonnen variant op het yoni-lingam symbool uit de Tantra-traditie, dat staat voor de versmelting van het mannelijke en het vrouwelijke. Het gele cirkelvormige symbool op de voorkant van het dak van de wagen staat voor de felbegeerde ‘steen der filosofen’ (de staat van godsrealisatie) van de alchemist.

Oswald Wirth (1889)

Rider-Waite-Smith (1909)

Rider-Waite-Smith

Kunstenares Pamela Colman-Smith heeft een aantal nieuwe elementen toegevoegd aan de Zegewagen, ten opzichte van Wirth en de Tarot van Marseille. Het zijn niet langer de twee sfinxen die  onderdeel uitmaken van de wagen, maar de wagenmenner zelf. De wagen, met ook de vorm van een kubus, lijkt op de grond te rusten. De wagenmenner rijst, als het ware, uit de kubus omhoog. Dit is een beeld dat we kunnen terugvinden in de traditie van het Oude Egypte (zie hieronder) en verwijst naar de overwinning van het aardse/het lichaam (de kubus).

De lauwerkrans die de man draagt staat voor zijn behaalde spirituele zege. De kroon met achtpuntige ster heeft dezelfde betekenis als de acht spaken in het wiel van de Visconti-Zegewagen. Op de gordel, om zijn middel, staan (waarschijnlijk) de tekens van de zodiak. Hieronder, op zijn kleding, staan geomantische symbolen. Deze werden gebruikt voor magische rituelen door de leden van het occulte groepering The Golden Dawn, waarvan Arthur E. Waite en Pamela Colman-Smith lid waren.

De twee sfinxen – die niet zichtbaar vast zitten aan de kubus – houden de punten van hun staarten tussen hun voorpoten. Dit is een verwijzing naar de oeroboros, de slang die in zijn eigen staart bijt: een symbool uit de alchemie dat verwijst naar de eenheid van alles.

Amun-priester Hor (Oude Egypte)

Uit: The Magus, or Celestial Intelligencer (Francis Barrett, 1801)
Bron: www.fromoldbooks.org

Uit een alchemistisch manuscript:
‘De Bekroning van de Natuur’

Château des Avenières

De wagenmenner op de mozaïek van Château des Avenières draagt de atef-kroon van Osiris; de Egyptische god die staat voor wederopstanding en vernieuwing. Aan de voorkant van de kroon kronkelt een uraeus-cobra; het Egyptische symbool van de kundalini-energie. De twee rode veren aan de zijkant symboliseren, net als de vleugels van de caduceus, de voltooiing van een kundalini-proces.

De kromstaf (heka) in de hand van Osiris staat voor de wervelkolom met hierin de kundalini-energie. Met deze herdersstaf werden schapen (lees: het dierlijke in de mens) gehoed. De vlegel (nekhakha) verwijst naar het lijden waarmee een kundalini-ontwaken gepaard gaat. Het ontmantelen en afleggen van het ego (de oude mens) is zelden pijnloos. De drie linten aan de vlegel staan voor de drie energiebanen die betrokken zijn bij een kundalini-ontwaken.

Château des Avenières (1917)

detail

De Egyptische god Ptah met
Was-scepter (Hermitage Museum)

Op het dak van de wagen zien we goud- en zilverkleurige pentagrammen: de kleuren die verbonden zijn met de polaire energieën (zon en maan). De zegewagen rust op een aardbol. Duidelijker kan het bijna niet: de man heeft meesterschap verkregen over het aardse.

De twee punten van de wagen zijn een afgeleide van de was-scepter waarmee in het Oude Egypte machthebbers (goden, koningen, priesters) werden afgebeeld. Het is niet precies duidelijk welk dier wordt uitgebeeld op de was-scepter (en op de Zegewagen), en dit is ook de bedoeling. Dit zogenaamde ‘Seth-beest’ staat voor het dierlijke in de mens in het algemeen. De was-scepter staat voor macht over de dierlijke driften. De onderkant van scepter is vaak gevorkt (twee-puntig); dit staat voor de dualiteit die, tezamen met het dierlijke, is overwonnen.

Conclusie

De Zegewagen staat voor overwinning: de spirituele aspirant heeft meesterschap verkregen over de aardse verlokkingen (geld, status, macht, roem, etc.) en de dierlijke impulsen van het lichaam. Het beeld van een zegewagen geeft aan dat hiervoor een strijd moet worden geleverd.

De Bhagavad Gita, het heilige boek van de yogi’s, gaat hierover. De Gita is een dialoog tussen prins Arjuna en Krishna, die samen in een wagen zitten. Arjuna staat op het punt om, met zijn leger, ten strijde trekken tegen zijn eigen familie (lees: zichzelf) om zijn rechtmatige plek op de koningstroon (het Koninkrijk van God) te bemachtigen. Ook de Gita gaat over het gevecht in de mens tussen zijn hogere en lagere natuur. Arjuna wordt geadviseerd door Krishna (God), die tevens de paarden van de wagen aanstuurt. In het ultieme gevecht met onze demonen en driften worden we geholpen door God.

Arjuna en Krishna trekken ten strijde (Bhagavad Gita)

Verslaat men op het slagveld zelfs
Nog meer dan honderdduizend man,
De hoogste overwinnaar toch
Is wie alleen zichzelf verslaat.

– De Boeddha (Dhammapada, vers 103) –

Starchild Tarot
(Danielle Noel, 2014)
 www.starchildtarot.com

Een eenhoorn staat voor gesublimeerde (getransformeerde) dierlijke energieën. Zijn witte kleur staat voor uitzuivering. Zijn spiraalvormige hoorn, ter hoogte van het derde oog, staat voor de ontwaakte en opgestegen kundalini-energie.

Olympus Tarot

(©Lo Scarabeo, 2002)

Deze kaart verbeeldt op prachtige wijze de mystieke ervaring: vliegend door de lucht, los van de aarde, zonder kleren (vrij van het ego), en met de puurheid/heelheid van een kind. De mythe waar de kaart voor staat is ook toepasselijk: dit is de Griekse god Hermes – de god met de caduceus – die de kundalini-energie personifieert. Hij wordt getrokken door de (gestolen) koeien van de god Apollo.

Retro Tarot Deck

(Anthony Testani)

Deze hilarische kaart van De Dwaas is de tegenpool van De Zegewagen.

Dragons Tarot

(©Lo Scarabeo, 2004)

In de oosterse iconografie worden goden en heiligen (in dit geval de Jadekeizer, de oppergod in het taoïsme) vaak afgebeeld zittend of rijdend op een draak. De diepere betekenis hiervan is dat de innerlijke draak (het dierlijke) is overwonnen en gebruikt wordt als vervoermiddel naar de goddelijke dimensies.

Harmonious Tarot

(©Lo Scarabeo, 2005)

Het (heilige) huwelijk heeft plaatsgevonden: de mannelijke en vrouwelijke energieën zijn versmolten. De zegewagen rijdt naar het Koninkrijk van God. Cupido zit op één van de paarden: de oerkrachten van de liefde zijn een katalysator in het proces van spiritueel ontwaken.

Dit artikel is gepubliceerd in Paravisie Magazine (aug ’19). Copyright Anne-Marie Wegh 2019

DOWNLOAD ARTIKEL (PDF)

Het meest recente boek van Anne-Marie:
Maria Magdalena, auteur van het vierde evangelie

Illustrations from the tarot decks, reproduced by permission of U.S. Games Systems, Inc., Stamford, CT 06902. c. by U.S. Games Systems, Inc.  All rights reserved.
Foto’s Châteaux de Avenières: http://hermetism.free.fr/Avenieres